Μιλώντας στα παιδιά μας για τη διαφορετικότητα

Δυστυχώς, διανύουμε μια εποχή γεμάτη διχασμό, με περιστατικά προκατάληψης που συνεχώς τα βλέπουμε μπροστά μας στις ειδήσεις και αγχωνόμαστε για το πώς μπορούμε να προστατεύσουμε τα παιδιά μας – αλλά και να τους δώσουμε τις σωστές αρχές και αξίες- μέσα σε έναν κόσμο που συχνά μοιάζει βυθισμένος στο μίσος.

Στη χώρα μας, βλέπουμε όλα τα είδη μίσους -ρατσισμό, μισογυνισμό, ομοφοβία- σε σημείο που φοβόμαστε όχι μόνο μήπως τα παιδιά μας δεχτούν ρατσισμό ή περιθωριοποιηθούν, αλλά πολύ περισσότερο μήπως προκαλέσουν τα ίδια άσχημα συναισθήματα σε τρίτους, με ρατσιστικά σχόλια και βίαιη συμπεριφορά.

Ανησυχούμε ότι τα παιδιά μας θα εκτεθούν από την παιδική τους ηλικία σε τέτοια φαινόμενα που είναι πιθανόν, δυστυχώς, να διαστρεβλώσουν τις απόψεις τους για τη διαφορετικότητα, τις διακρίσεις και την κοινωνική ένταξη. Ειδικά αυτά τα τελευταία χρόνια με το μεταναστευτικό κύμα και τις φασιστικές συμπεριφορές που έχουν κάνει την εμφάνισή τους και έχουν «δηλητηριάσει» και νέα παιδιά, ακόμα και σχολικής ηλικίας…

Δεν ξέρω αν μπορούμε να «κάνουμε θαύματα» σε μια τέτοια κοινωνία, μπορούμε, όμως, σίγουρα να δώσουμε τη μάχη μας σαν γονείς να αντιμετωπίσουμε την «ύπουλη προσέγγιση του μίσους», να δείξουμε στα παιδιά μας το δρόμο της αποδοχής της διαφορετικότητας, του σεβασμού στο συνάνθρωπο, της αγκαλιάς σε όποιον την έχει ανάγκη.

Κάποιοι γονείς ίσως δυσκολεύονται να αγγίξουν τέτοια θέματα συζήτησης. Αλλά όταν οι γονείς παραμένουν σιωπηλοί, τα παιδιά ίσως λάβουν το μήνυμα ότι ο ρατσισμός δεν έχει τόση σημασία ή ότι είναι πρόβλημα κάποιου άλλου, ότι είναι κάτι μακρινό από εμάς.

Για να σταματήσει ο ρατσισμός, όλοι πρέπει να αναλάβουν ενεργό ρόλο, ανεξάρτητα από το ποιοι είναι, ανεξάρτητα από το αν τους επηρεάζει άμεσα ή όχι.

Γιατί είναι σημαντικό να μιλάμε για τη διαφορετικότητα και το ρατσισμό;

Όταν διδάσκουμε στα παιδιά από νωρίς ότι είναι εντάξει να μιλάμε για τις διαφορετικές φυλές και καταγωγές, τα βοηθάμε να κατανοήσουν, να σέβονται και να εκτιμούν τις διαφορές μεταξύ των ανθρώπων.

Αυτό χτίζει ενσυναίσθηση και συμπόνια για τους άλλους, έτσι ώστε τα παιδιά να μπορούν να βλέπουν πιο καθαρά, όταν τα πράγματα στον κόσμο τούς φαίνονται άδικα ή στραβά – και μπορούν να κάνουν κάτι γι ‘αυτό.

Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να τους μιλήσουμε για το ρατσισμό;

Χωρίς να γνωρίζω το σωστό τρόπο, θεωρώ ότι για κάθε οικογένεια, αυτή η συζήτηση θα είναι διαφορετική, ανάλογα με τις εμπειρίες, τα βιώματά μας, την προσωπική εμπειρία μας με το ρατσισμό.

Μπορούμε να διαβάζουμε σχετικά βιβλία ή να βλέπουμε εκπομπές ή ακόμα και να τους πούμε με δικά μας λόγια την ιστορία κάποιου πολιτικού ή ακτιβιστή.

Μέσα από αυτό, θα προκύψει κάποια συζήτηση, κάποιες απορίες.

Είναι η στιγμή να διευκρινήσουμε τις αξίες της οικογένειάς μας. Να τους δείξουμε με λόγια, με κάποιο παράδειγμα, με τις ενέργειές μας τι πιστεύουμε.

Να μιλήσουμε για ίση μεταχείριση για όλους, δικαιοσύνη, υποστήριξη για αυτούς που υποφέρουν και σεβασμό σε όλους τους ανθρώπους ανεξάρτητα από το χρώμα του δέρματός τους, τη γλώσσα που μιλούν ή άλλες διαφορές.

Να μιλήσουμε με απλά λόγια. Να μην τα βομβαρδίοσυμε με πολλές πληροφορίες. Απλά και ξεκάθαρα να παρουσιάσουμε τα γεγονότα.

Αν θέλουμε να σχολιάσουμε κάτι που συνέβη στις ειδήσεις, όπως αυτές τις μέρες στο Αφγανιστάν, να είμαστε ειλικρινείς για αυτό που συνέβη, αλλά δε χρειάζεται να δίνουμε στα παιδιά περισσότερες πληροφορίες από αυτές που χρειάζονται.

Σίγουρα, η ηλικία του παιδιού παίζει ρόλο.

Κάποια ζητήματα ίσως είναι δύσκολο να γίνουν αντιληπτά από μικρότερα παιδιά.

Στα μικρότερα παιδιά, προσχολικής ηλικίας, που μαθαίνουν για το σωστό και το λάθος και έχουν έντονη την αίσθηση της δικαιοσύνης, μπορούμε να μιλήσουμε για το τι είναι δίκαιο και τι όχι. Να δώσουμε κατανοητά παραδείγματα, όπως: «Τι γίνεται αν κάποιος έβγαζε έναν κανόνα που λέει ότι όλοι όσοι έχουν καστανά μαλλιά πρέπει να τρώνε ένα διαφορετικό σνακ στο διάλειμμα από την υπόλοιπη τάξη; Φαίνεται δίκαιο;«

Στα παιδάκια που πηγαίνουν σχολείο, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε πρακτικά παραδείγματα από την καθημερινή ζωή για να τα βοηθήσουμε να καταλάβουν πώς θα ένιωθαν εάν υφίσταντο διακρίσεις ή παραλείπονταν σκόπιμα, πχ. «Πώς θα νιώθατε αν κάποιος κρατούσε όλες τις κούνιες στην παιδική χαρά και δεν άφηνε κανέναν άλλο να κάνει;» ή «Πώς θα αισθανόσασταν αν βλέπατε έναν μαθητή της πέμπτης δημοτικού να εκφοβίζει ένα μαθητή της πρώτης;» Για τα παιδιά αυτής της ηλικίας, πιστεύω, θα μπορούσαμε μετά να κάνουμε την αντιπαραβολή με παραδείγματα πραγματικών ομάδων ατόμων που έχουν υποστεί διακρίσεις.

Οι ερωτήσεις αυτές, σίγουρα, θα βοηθήσουν στην αύξηση της ενσυναίσθησης των παιδιών και θα πυροδοτήσουν το πάθος τους να υπερασπίζονται τους άλλους.

Τα μεγαλύτερα παιδιά και οι έφηβοι είναι καλύτερα προετοιμασμένα να αντιμετωπίσουν πιο σκληρά θέματα. Μπορούν να καταλάβουν πώς μπορεί να αισθάνεται κάποιος εάν είναι στόχος ρατσισμού, αλλά μπορεί να αισθάνονται ανήμποροι να κάνουν οτιδήποτε γι ‘αυτό.

Σε αυτές τις ηλικίες θεωρώ ότι πρέπει να τους δείξουμε τρόπους να βοηθήσουν, πράξεις για να νιώσουν δυναμικά και στηρίξουν ουσιαστικά θύματα ρατσισμού, όπως επιστολές, άρθρα, εθελοντισμό.

Αλλά να συζητάμε μαζί τους, να τους βοηθάμε να επεξεργαστούν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους: «Τι πιστεύετε για αυτά που είδατε στην τηλεόραση;«, «Τι έχετε ακούσει;» ή «Τι συζητούν οι φίλοι σας;» Αυτό θα μας βοηθήσει να έχουμε μια αίσθηση του τι κατανοούν τα παιδιά μας από όλα όσα προσλαμβάνουν, ώστε να μπορούμε να συμπληρώσουμε τυχόν κενά με γεγονότα ή να τονίσουμε τις αξίες που έχουμε στην οικογένειά μας.

Δύσκολες συζητήσεις όπως αυτές είναι λογικό να προκαλούν έντονα συναισθήματα, όπως θυμό, θλίψη, σύγχυση κ.λπ. Τα παιδιά που έχουν πέσει θύματα ρατσισμού, τα ίδια ή μέλη της οικογένειάς τους, μπορεί να έχουν ακόμη πιο έντονα συναισθήματα ή φόβους γύρω από αυτά τα θέματα.

Πρέπει να διαβεβαιώνουμε τα παιδιά μας ότι τα συναισθήματά τους είναι σημαντικά και αποδεκτά. Γι’ αυτό θα πρέπει κι εμείς να μοιραζόμαστε τα δικά μας συναισθήματα με υγιή τρόπο: «Νιώθω θλίψη αυτή τη στιγμή και είναι εντάξει. Δεν θα νιώθω πάντα έτσι». Αυτό βοηθά τα παιδιά να βάλουν τα πράγματα σε προοπτική.

Αλλά η συζήτηση αυτή δεν τελειώνει ποτέ.

Το να μιλάμε στα παιδιά μας για τις άλλες εθνικότητες, τις διαφορετικές φυλές και καταγωγές, το ρατσισμό δεν πρέπει να είναι κάτι που κάνουμε μία φορά. Πρέπει να ενθαρρύνουμε τα παιδιά μας να έρθουν σε εμάς με ερωτήσεις οποιαδήποτε στιγμή και να συνεχίσουμε να μιλάμε για αυτά τα ζητήματα.

Και τι γίνεται αν δεν έχουμε απάντηση;

Είναι εντάξει να μην υπάρχουν όλες οι απαντήσεις. Εάν δεν ξέρουμε πώς να απαντήσουμε σε κάτι, που είναι ακρετά πιθανό, να είμαστε ειλικρινείς και να το λέμε. Να τους πούμε ότι θα μάθουμε και θα μοιραστούμε μαζί τους όσα μάθαμε.

Οι γονείς μπορούμε να κάνουμε πολλά πράγματα για να μεγαλώσουμε συμπονετικά παιδιά που θέλουν να βοηθήσουν τους άλλους.

Μέσα από αυτά που ζούμε και τις πράξεις μας θα μάθουν.

Να κάνουμε παρέα με ανθρώπους διαφορετικούς, να μιλάμε σε όλους όμορφα και με σεβασμό.

Να μάθουμε για άλλους πολιτισμούς.

Να μάθουμε μαζί για ανθρώπους από άλλα μέρη.

Να διαβάσουμε βιβλία, να παρακολουθήσουμε ταινίες, να ακούσουμε μουσική, να μάθουμε για γιορτές που δεν αποτελούν μέρος των δικών μας παραδόσεων.

Να παρακολουθήσουμε πολιτιστικές εκθέσεις και μουσεία που αναδεικνύουν ιστορίες, τέχνη και ιστορία των ανθρώπων που διαφέρουν από εμάς.

Να μιλάμε.

Και να τους μάθουμε να μιλάνε.

Όταν βλέπουμε κάτι που δεν είναι δίκαιο, να κάνουμε κάτι γι ‘αυτό.

Να πούμε κάτι.

Να γράψουμε ένα γράμμα.

Να δημιουργήσουμε τέχνη που να υποστηρίζει αυτό το σκοπό.

Να ενθαρρύνουμε τα παιδιά σας να κάνουν το ίδιο.

Να συζητάμε συχνά ως οικογένεια και να κάνουμε πράγματα μαζί για να μάθουμε και να γιορτάζουμε τις διαφορές μεταξύ των ανθρώπων.

Θα βοηθήσουμε να καλλιεργηθεί η ενσυναίσθηση των παιδιών μας για τους άλλους ανθρώπους και η δική μας ενσυναίσθηση.

Να τους μάθουμε να αγαπάνε…

Να βλέπουν ειδήσεις τα παιδιά;

Είπα χθες στο Instagram ότι θα γράψω γι’ αυτό το θέμα γιατί πραγματικά το έχω σκεφτεί πάρα πολλές φορές και γενικά στο σπίτι μας το τηρούμε ευλαβικά: δε βλέπουμε ειδήσεις και γενικά προγράμματα στην τηλεόραση που δεν είναι κατάλληλα για την ηλικία των παιδιών μας. 

Με έχουν ρωτήσει κατά καιρούς γιατί δεν μπορούν να δουν survivor ή διάφορες ελληνικές ή ξένες σειρές, διάφορες εκπομπές κλπ στην τηλεόραση που μπορεί να βλέπουν κάποιοι συμμαθητές τους. Προσπαθούμε να τους εξηγήσουμε ότι κάθε πρόγραμμα είναι ανάλογα με την ηλικία του καθενός και παρόλο που δεν τους αρέσει η απάντηση, το τηρούν.

Και το κάνουμε γιατί αυτά που προβάλλονται στην τηλεόραση συχνά δεν τα αντέχω ούτε εγώ… Δε θέλουμε τέτοιες εικόνες στο κεφάλι τους, τουλάχιστον όχι από τώρα.

Βέβαια, θα τύχει να δουν τηλεόραση και στα σπίτια των γιαγιάδων ή κάποιος φίλος τους να τους εξηγήσει αναλυτικά τι είδε ή να ακούσουν κι εμάς να συζητάμε για ένα θέμα. Σε αυτή την περίπτωση, συνήθως θα αναφέρουν κάτι που τους έκανε εντύπωση (νιώθουν ότι έκαναν κάτι πολύ σημαντικό, κάτι που κάνουν μόνο οι μεγάλοι) οπότε θα τους μιλήσουμε όπως μπορούμε για το θέμα.

Αυτές τις μέρες, όμως, η τηλεόραση έπαιζε «πυρκαγιές» σχεδόν όση ώρα ήμασταν στο σπίτι…Και μας έλεγαν «πάλι φωτιές θα δούμε;»

Οι ειδήσεις και η επικαιρότητα μπορεί να είναι ενοχλητικές για τα μικρά παιδιά. Πολλά είναι τα παιδιά που ανησυχούν πολύ για τις τρέχουσες υποθέσεις.

Με μέτρο, η τηλεόραση, σίγουρα, μπορεί να είναι μια μεγάλη πηγή εκπαίδευσης και ψυχαγωγίας για τα παιδιά. 

Αλλά η απεριόριστη θέαση φέρνει  αντιμέτωπα τα παιδιά με πραγματικότητες, που πολλά από αυτά δεν είναι ψυχολογικά έτοιμα να «χωνέψουν».  Θα παρακολουθήσουν σκηνές βίας ή/και αιματοχυσίες, βομβαρδισμούς, τραυματίες από σεισμούς και καταστροφές, θα δουν πεινασμένα και εγκαταλελειμμένα παιδιά από όλο τον κόσμο, κακοποιημένα ζώα και θα ακούσουν για απαγωγές παιδιών, ενώ κοιμούνται, παίζουν ή έχουν πάει διακοπές.
Το άγχος τους θα φανεί κι από τις ερωτήσεις που κάνουν τα παιδιά μετά την έκθεσή τους στα ΜΜΕ:

«Μπορεί το σπίτι μας να πλημμυρίσει όπως αυτά στις ειδήσεις;»

«Μπορεί να καεί και η δικιά μας περιοχή;»

«Αν γινόταν πόλεμος στη χώρα μας, θα έπρεπε να πας να πολεμήσεις, μπαμπά;»

«Τι θα πάθουμε όταν ο ήλιος κάψει τη Γη;»

«Θα πάθω κι εγώ καρκίνο όπως εκείνο το κορίτσι χωρίς μαλλιά;»

«Μαμά, γιατί να σκοτώσει κάποιος τη γυναίκα του; Αφού είναι παντρεμένοι κι αγαπιούνται.»

«Κι αν την ώρα που πάω σχολείο, κάποιος με απαγάγει;»


Έχω ακούσει από άλλους γονείς και έχω διαβάσει και σε παρόμοιες μελέτες ότι πολλά παιδιά στο δημοτικό είχαν εφιάλτες σχετικές με τις τρέχουσες ιστορίες που είχαν ακούσει στις ειδήσεις ή είχαν δει στην τηλεόραση.

Είναι πολύ εύκολο να αφήσουμε την τηλεόραση ανοιχτή να παίζει – μπορεί να μην έχουμε καν επίγνωση του τι ακούνε και βλέπουν τα παιδιά μας.

Δυστυχώς, τα παιδιά (ανάλογα με την ηλικία τους) στερούνται  της γνώσης, των πληροφοριών, της εμπειρίας ή της κατανόησης για να θέσουν τις ειδήσεις σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο ή να εκτιμήσουν ρεαλιστικά τους κινδύνους.

Εξαιτίας αυτού, τα παιδιά τείνουν να γεμίζουν τα κενά με τη φαντασία τους.  Ένας εντυπωσιακός τίτλος μπορεί να δώσει «τροφή» για πραγματικά εφιαλτικά σενάρια που μπορούν αργότερα να τα κρατήσουν ξύπνια όλη τη νύχτα.

Αυτά που έχουμε εμείς στο νου μας ως γονείς με το Γιώργο* είναι τα παρακάτω:

1. Μέχρι να γίνουν τα παιδιά 10 περίπου χρόνων, να περιορίσουμε τα προγράμματα επικαιρότητας που δεν  απευθύνονται σε μικρές ηλικίες. Αν τύχει να είναι ανοιχτή η τηλεόραση σε πρόγραμμα που πιθανώς δείξει κάτι που δεν το περιμέναμε, το καλύτερο είναι να καθόμαστε μαζί τους, να ξέρουμε ακριβώς τι έχει δει. Να μην είναι ανοιχτή η τηλεόραση και να δείχνει οτιδήποτε. Έτσι, έχουμε την ευκαιρία να αντιμετωπίσουμε τυχόν φόβους και να προσφέρουμε μια πιο ισορροπημένη οπτική. 

2. Να μη φοβόμαστε να ρωτήσουμε απευθείας τα μικρότερα παιδιά εάν έχουν ανησυχίες για οτιδήποτε έχουν δει στην τηλεόραση, ώστε να ξέρουμε πώς να απαντήσουμε και τι πρέπει να τους πούμε. Πιστεύω ότι έτσι θα τους ενθαρρύνουμε να μοιράζονται μαζί μας τους φόβους και τις ανησυχίες τους από μικρή ηλικία και ελπίζω να συνεχιστεί και στο μέλλον.

3. Αν τελικά αφήσουμε τα παιδιά (που είναι κάτω των δέκα σήμερα) να παρακολουθήσουν τις ειδήσεις, όπως τώρα με τις πυρκαγιές, είμαστε εκεί μαζί τους και τους ρωτάμε αν κάτι που είδαν τα ενόχλησε ή τα τάραξε.

4. Αν τα παιδιά μας εκδηλώσουν φόβο για κάτι που είδαν ή άκουσαν, εννοείται πως τα παίρνουμε πάντα στα σοβαρά.  Πρέπει να αντισταθούμε στον πειρασμό να γελάσουμε ή να το κάνουμε να νιώσει «χαζό» με αυτό που μας είπε. Αυτό δεν θα τα κάνει να νιώσουν καλύτερα.

Τα παιδιά μπορούν να αγχώνονται για πράγματα που μπορεί να φαίνονται παράλογα στους ενήλικες, αλλά αν αισθάνονται ότι γελοιοποιούνται, ότι γίνονται ρεζίλι με αυτό που είπαν, μπορεί κάλλιστα να αποφασίσουν να κρατήσουν τις ανησυχίες τους για τον εαυτό τους στο μέλλον.  

Πολλοί κι από τους δικούς μας ακόμα φόβους είναι παράλογοι, αλλά αυτό δεν τους κάνει λιγότερο πραγματικούς.  Το να σκεφτούμε προσεκτικά τις ανησυχίες των παιδιών μας και να υιοθετήσουμε μια ρεαλιστική προσέγγιση επίλυσης παρόμοιων προβλημάτων θα αποδειχθεί χρήσιμο σε πολλά επίπεδα.

Όχι μόνο θα τους δείξει ότι ενδιαφερόμαστε για τις ανησυχίες τους, αλλά δείχνει, επίσης, ότι μια λογική, αιτιολογημένη απάντηση μπορεί να συμβάλει πολύ στην ηρεμία τους.

5. Είμαστε ειλικρινείς μαζί τους, αλλά όσα τους εξηγούμε πρέπει να είναι ανάλογα με την ηλικία τους και το γνωστικό τους επίπεδο.

6. Πιστεύουμε ότι, γενικά, πρέπει να τους μιλάμε για ό, τι συμβαίνει στις ειδήσεις. Να γνωρίζουν τι γίνεται στη χώρα, στον κόσμο, για πόσα πράγματα πρέπει να νιώθουμε ευγνώμονες, για πόσα πρέπει να παλεύουμε, για τα σημαντικά και τα ουσιαστικά.

*Σε καμία περίπτωση, δε θεωρώ ότι γνωρίζουμε ακριβώς τι πρέπει να κάνουμε με τα παιδιά και πώς ακριβώς να συμπεριφερθούμε ή ότι αυτό που κάνουμε είναι το σωστό. Δεν έχουμε καμία ειδικότητα ή εξειδίκευση στο ζήτημα, πέρα από όσα έχουμε βιώσει, έχουμε διαβάσει και όσα νιώθουμε.

…Πώς να πετάξεις σ’ αυτόν το μαύρο τον ουρανό…

Τέλος Αυγούστου το 2007, πήγα στη συναυλία της Χαρούλας Αλεξίου στο Στάδιο Αγρινίου. Η Χαρούλα, πολυαγαπημένη μας, δε χάνουμε ευκαιρία να την απολαύσουμε. Πριν τη συναυλία – κι ενώ υπήρχαν σενάρια για ακύρωση, αν θυμάμαι καλά- μαθαίνουμε πως τα έσοδα θα δοθούν για τους πυρόπληκτους της Ηλείας. Και η Χαρούλα τραγουδάει τέλι-τέλι-τέλι (…) μ’ έκανες κουρέλι, δε σ’ αντέχω πια. Τούτη η γη σου θέλει, σπίρτο και φωτιά… Και σχεδόν κλαίει στη σκηνή και σταματά και λέει «όχι δεν μπορώ να το πω…. αγάπη θέλει τούτη η γη…»

Δε θα την ξεχάσω αυτή τη στιγμή. Ούτε θα ξεχάσω όλες τις τραγικές, σπαρακτικές ιστορίες των ανθρώπων που χάθηκαν ή έχασαν την οικογένειά τους… 

Στις 24 Αυγούστου 2007, 63 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην Ηλεία . Η Μάκιστος και Αρτέμιδα ήταν τα πρώτα χωριά που η φωτιά συνάντησε στο πέρασμά της κάνοντας τα πάντα στάχτη. Τα χωριά Γεράκι Αμαλιάδας, Κρέστενα, Γρύλλος, Καϊάφα, Νεοχώρι, Βρεστό, Καλλιθέα, Σάμικο, Πλατιάνα, ο Δήμος Ζαχάρως, η Ανδρίτσαινα, η Κλινδία, το Μουζάκι, το Φανάρι, Μπεντένι Ηλείας και πλειάδα μικρότερων οικισμών επλήγησαν, καταστρέφοντας δασικές και οικιστικές εκτάσεις. Απειλήθηκε, όπως και σήμερα, ακόμα και ο αρχαιολογικός χώρος της Ολυμπίας.

Κάηκαν συνολικά 147 χωριά, απανθρακώθηκαν 30.000 ζώα, 870.000 στρέμματα δάσους και 230.000 στρέμματα καλλιεργήσιμων εκτάσεων έγιναν στάχτη. Περισσότερα από 180 σπίτια καταστράφηκαν ολοκληρωτικά…

Το καλοκαίρι του 2007 οι δασικές πυρκαγιές σε πολλούς νομούς της Ελλάδας είχαν ως αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 84 άνθρωποι και να καούν 1.500 σπίτια και περισσότερα από 2.700 τετραγωνικά χιλιόμετρα γης, 4,5 εκατομμύρια ελαιόδεντρα και 60.000 ζώα.

Στις 23 Ιουλίου το 2018, δύο μεγάλες πυρκαγιές ξέσπασαν στην Αττική, η πρώτη στην Κινέτα και η δεύτερη κοντά στο Νταού Πεντέλης. Στη δεύτερη περίπτωση η πυρκαγιά επεκτάθηκε και πέρασε μέσα από τους οικισμούς Νέος Βουτζάς και Μάτι με αποτέλεσμα τη μεγαλύτερη τραγωδία: έχασαν τη ζωή τους 102 άνθρωποι και τραυματίστηκαν δεκάδες άλλοι. Από τις δύο πυρκαγιές καταστράφηκαν ολοσχερώς ή έπαθαν ζημιές χιλιάδες σπίτια και κάηκαν και δεκάδες χιλιάδες στρέμματα δάσους.
Το μέτωπο της φωτιάς κινήθηκε με τεράστια ταχύτητα, εγκλώβισε όσους βρίσκονταν μεταξύ της Λεωφόρου Μαραθώνα και της θάλασσας και προκάλεσε την εκατόμβη των θυμάτων.

Κι αν με ρωτήσεις αν έκλαψα όταν τερμάτισα στον πρώτο μου Μαραθώνιο το 2019 στο Καλλιμάρμαρο, θα σου πω ότι όταν περνούσα από το Μάτι έκλαψα περισσότερο για όλο αυτό που αντίκρισα… 

Γιατί;

Ο Γιόχαν Γκόλνταμερ, ερευνητής του Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ, ειδικευμένου στη μελέτη των δασών, εξηγεί ότι αυτό που συνέβη το 2018 στην Αττική συνδέεται άμεσα με το βασικό πρόβλημα των μεσογειακών χωρών: “Στις πρώην αγροτικές περιοχές γύρω από την Αθήνα η καλλιεργήσιμη γη δεν αξιοποιείται τόσο εντατικά όσο παλαιότερα. Αντ’ αυτού γύρω από τις μεγάλες πόλεις έχουν αναπτυχθεί αστικές δομές με ακαλλιέργητα χωράφια και κήπους. Αυτό κάνει την κατάσταση τόσο επικίνδυνη. Στο παρελθόν τα αιγοπρόβατα τρέφονταν από το γρασίδι και τους χαμηλούς θάμνους στις περιοχές αυτές και έτσι το τοπίο φαινόταν μεν γυμνό, αλλά δεν ξεσπούσαν μεγάλες, καταστροφικές πυρκαγιές. Σήμερα οι άνθρωποι δεν εκμεταλλεύονται τη γη αυτή, υπάρχουν περισσότερα εξοχικά, κήποι και δέντρα – αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα σε πολλές νοτιοευρωπαϊκές χώρες. Έτσι τα προάστια πόλεων είναι συνήθως πιο ευάλωτα σε πυρκαγιές. Εκεί οι φωτιές γίνονται ανεξέλεγκτες.

Η πυρκαγιά στο Μάτι εκδηλώθηκε κάτω από ακραίες πυρο-μετεωρολογικές συνθήκες και παρουσίασε ακραία συμπεριφορά πυρός, καθιστώντας αναποτελεσματική την προσπάθεια που κατεβλήθη για τον περιορισμό και τον έλεγχό της. Περιβαλλοντικές συνθήκες παρόμοιες με αυτές που καθοδήγησαν τη φονική πυρκαγιά στο Μάτι«, σημειώνεται στην ανάλυση, «δε θα πρέπει να αποκλειστούν στο εγγύς μέλλον, καθώς η κλιματική αλλαγή μας φέρνει αντιμέτωπους με μία νέα πραγματικότητα ακραίων δασικών πυρκαγιών, οι οποίες εύκολα μπορούν να ξεπεράσουν τις δυνατότητες καταστολής, ανεξάρτητα από την αφθονία και την τεχνολογία των διαθέσιμων μέσων δασοπυρόσβεσης«.

Τα ίδια σε γενικές γραμμές βλέπουμε να συμβαίνουν όχι μόνο σε χώρες της Μεσογείου και του ευρωπαϊκού Νότου, αλλά τελευταία και σε βορειότερα κλίματα.

Η κλιματική αλλαγή είναι μια πραγματικότητα. Κι εμείς το βλέπουμε απλά σαν «θέμα έκθεσης για πανελλήνιες».

«Τα σκοτάδια δεν διαλύονται με τις φωτιές, μένουν τα μαύρα αποκαΐδια όταν δεν φωτιζόμαστε από τη φλόγα της ψυχής μας και της μνήμης.

Καίγεται η χώρα μας, όχι μόνο κάθε καλοκαίρι. Η κρίση είναι πολύπλευρη, δεν είναι μονάχα οικονομική. Ο καρκίνος κάνει μεταστάσεις. Ξεριζώνει την αξιοπρέπεια και την ανθρωπιά. Κι όμως υπάρχουν άνθρωποι που ενστικτωδώς γνωρίζουν πως ο θάνατος γίνεται δυο φορές σκληρότερος όταν δεν βρίσκει αντίσταση ο ερχομός του.

Το σώμα της πατρίδας μας πυρπολείται γιατί δεν τη σεβόμαστε, δεν την αγαπάμε και αδιαφορούμε επί της ουσίας για τα δεινά που προξενούμε. Γιατί δεν έχουμε συνειδητοποιήσει πως η πατρίδα μας είμαστε εμείς και οι άλλοι, οι απέναντι, εμείς είμαστε πάλι. (…)

Οι επαγγελματίες της πολιτικής θα τα ρίξουν ο ένας στον άλλον. Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης θα υπερβάλουν ως συνήθως σκορπώντας τον τρόμο και τον φόβο καθότι αυτά πωλούν στους καθηλωμένους πολίτες και με τον δικό τους τρόπο στρώνουν τον δρόμο στον εκφασισμό και στην υποταγή.

Όταν δεν αντιμετωπίζουμε τη φύση ως ζωντανό οργανισμό και δεν καταλαβαίνουμε πως είμαστε η προέκτασή τους και όταν το αντικείμενο δεν υποκειμενικοποιείται, τότε θα καιγόμαστε χωρίς να το παίρνουμε χαμπάρι.(…)

Δεν είναι θέμα οικολογικό ή θέμα ευαισθησίας. Η κοινωνική οικολογία έχει να κάνει με την ίδια μας την ύπαρξη. Στεκόμαστε με δέος μπροστά στα φυσικά φαινόμενα, πλημμύρες, καταστροφές, πυρκαγιές, σεισμούς και καταποντισμούς. Οι περιβαλλοντικές καταστροφές όμως που προκαλεί ο άνθρωπος και έχουν φέρει τον πλανήτη στα όρια της ύπαρξής του αντιμετωπίζονται ΜΟΝΟ όταν λειτουργήσουν οι κοινωνίες ως κοινωνικοπολιτικά φαινόμενα.(…)

Ο πολιτισμός δεν είναι συμπλήρωμα της πολιτικής, είναι το όλον της ύπαρξής της…» (Δημήτρης Παπαχρήστος, ΑΥΓΗ, 15/08/2019)

Η κλιματική αλλαγή είναι μια πραγματικότητα.

Η θερμοκρασία της γης ανεβαίνει. Οι παγετώνες συρρικνώνονται. Η στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει. Ο καιρός έχει γίνει πιο ακραίος, τόσο ζεστός όσο και κρύος – όπως και οι βροχοπτώσεις και η ξηρασία σε διάφορα μέρη του κόσμου.

Οι επιστήμονες είναι σαφείς ότι είμαστε υπεύθυνοι για αυτήν την αλλαγή: η αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου, κυρίως από τη χρήση ορυκτών καυσίμων και από την αποψίλωση των δασών, οδήγησε σε όλες αυτές τις αλλαγές που βλέπουμε. Αυτό δεν προέκυψε φυσικά, από τη φύση. Εμείς το κάναμε αυτό.

Και επηρεάζει τα παιδιά μας.

Γράφει για αυτά τα παιδιά τόσο αληθινά και παραστατικά η Χριστίνα Γαβρίλη (@iprigipessa – https://iprigipessa.com/)

«(…) Τι θα πούμε στα παιδιά μας;
 
Όταν το πόσιμο νερό τελειώσει.
Όταν σπανίσουν φρούτα και τα λαχανικά.
Όταν το τελευταίο παγόβουνο θα λιώσει.
Όταν τα πάντα θα γίνουν τοξικά;
 
Ότι δεν ξέραμε;
Ότι δεν μας ένοιαζε;
Ότι δεν το είδαμε να έρχεται;
Χμμμ, ίσως αυτό να ταίριαζε:
 
«Συγχωρέστε μας αγαπημένα μας παιδιά»
 
Δε χορτάσαμε ήλιο, δάση, θάλασσες, φαγητά,
καφέδες, ταξίδια, ρούχα, σπίτια, αυτοκίνητα…
Θέλαμε κι άλλο, κι άλλο….
Δε σεβαστήκαμε, μέχρι που δεν πήγε άλλο.
 
Είναι γλυκιά η τρυφηλή ζωή.
 
Δε χορταίνεται!
 
Και μας τα έδωσαν στο πιάτο που να πάρει.
Και μας είπαν «λευκέ, αυτό είναι το φυσιολογικό»
Πως είμαστε ΟΛΑ ΕΝΑ δεν πήραμε χαμπάρι.
Πιαστήκαμε στα δίχτυα, χάσαμε το ένστικτο το ανθρώπινο. (…)
  
Δεν καίγεται μόνο η Αττική, η Εύβοια και η Μάνη.
Δεν κάηκε μόνο η Τουρκία, η Αυστραλία, το Μεξικό.
Καήκαμε όλοι.
Κάθε φορά καιγόμαστε ΟΛΟΙ.
 
Και δεν καίγονται μόνο τα δάση.
Καίγεται μαζί κι ο ήλιος.
Καίγονται οι θάλασσες. .
Καίγεται της ζωής ο κύκλος.
 
Μα το χειρότερο … καίγονται τα παιδιά μας!
 
Και τι θα τους πούμε; (…)»

Πραγματικά ελπίζω να μην ξεχάσουμε ποτέ όλους αυτούς που χάθηκαν, όλα αυτά που χάθηκαν, αλλά και να παλέψουμε για το μέλλον αυτών των παιδιών που τώρα ξεκινάνε το ταξίδι τους, τώρα μαθαίνουν τον κόσμο. 

Δεν έχω άλλα λόγια, μόνο δάκρυα…

Τα παιδιά που (δε) λένε ευχαριστώ

Σήμερα θα γράψω για τη σημασία της ευγνωμοσύνης στα παιδιά. Κάθε εβδομάδα όλο και κάτι θα τύχει και θα μου δώσει την αφορμή να γράψω, κάτι θα τύχει και θα βρω θέμα για το άρθρο της Πέμπτης. (Ή της Παρασκευής, βρε αδερφέ… 😁)

Πόσο μα πόσο σημαντική η ευγνωμοσύνη στη ζωή μας. Ακούμε συνέχεια ότι πρέπει να είμαστε ευγνώμονες με όσα έχουμε, ότι είναι βασική προϋπόθεση ώστε να βρούμε την ευτυχία, ότι είναι το κλειδί μιας ζωής θετικής και χαρούμενης.

Τα παιδιά μας, όμως, δυσκολεύονται να εκφράζουν την ευγνωμοσύνη τους, να λένε ευχαριστώ, να δείχνουν ότι εκτιμούν κάτι που τους προσφέρεται.

Κάθε φορά που τους δίνουν ένα δώρο, κάθε φορά που είναι κάπου φιλοξενούμενοι, νιώθω ότι πρέπει να τους θυμίσω να πουν ευχαριστώ. Και ακούω πολλούς γονείς που, σαν εμένα, είναι εκνευρισμένοι που το παιδί τους δεν λέει ευχαριστώ από μόνο του ή δεν εκτιμά τα προνόμια ή τα δώρα. Το αντίθετο μάλιστα. Τα θεωρεί δικαιώματά του.

Ωστόσο, η επιθυμία έκφρασης ευγνωμοσύνης και η ικανότητα να το κάνουν δεν έρχονται φυσικά στα παιδιά.

Ξεκινώντας από νεαρή ηλικία, αυτές οι δεξιότητες πρέπει να διδάσκονται και στη συνέχεια να ενισχύονται τακτικά. Και αξίζει πραγματικά τον κόπο.

Είναι βασική δεξιότητα για τη μετέπειτα ζωή του.

Το να αισθανόμαστε και να εκφράζουμε ευγνωμοσύνη έχουν συσχετιστεί με την ευτυχία, την αισιοδοξία και τις καλύτερης ποιότητας σχέσεις, καθώς και με τη σωματική και ψυχική υγεία. Με άλλα λόγια, όταν επενδύουμε το χρόνο μας και κάνουμε την προσπάθεια να διδάξουμε στο παιδί μας την αξία της εκτίμησης και της ευγνωμοσύνης, όχι μόνο θα το παρατηρήσουν και άλλοι, αλλά θα τους οπλίσουμε με συναισθηματική δύναμη. Αυτό θα βελτιώσει την ποιότητα ζωής τους, τώρα και στο μέλλον.

Τα παιδιά, οι έφηβοι και ακόμη και οι νεαροί ενήλικες είναι αναπτυξιακά εγωκεντρικοί.

Ναι, ισχύει. Δεν είναι η προσωπική μου άποψη. Το έχω διαβάσει. (Μη με ρωτήσεις πού, δε θυμάμαι).

Βλέπουν τον κόσμο κυρίως από τη δική τους σκοπιά μέχρι να τους προσφερθεί καθοδήγηση για το πώς να το δουν από την οπτική γωνία του άλλου. Το σχολείο είναι ένα εξαιρετικό μέρος για να μάθουν τα παιδιά ευγνωμοσύνη και ενσυναίσθηση. Ωστόσο, όταν πρόκειται για την ανατροφή συναισθηματικά υγιών παιδιών, οι γονείς έχουν μεγαλύτερο αντίκτυπο από οποιονδήποτε άλλο στο παιδί:

Μπορούμε, λοιπόν, να γίνουμε εμείς το σωστό πρότυπό τους.

Το παιδί μας δίνει πολύ μεγαλύτερη προσοχή στη συμπεριφορά μας από ό, τι στις συμβουλές μας, το έχουμε καταλάβει. Οπότε είναι σημαντικό να κάνουμε πράξη αυτό που ζητάμε. Να μιλήσουμε ανοιχτά για την εκτίμηση της καλοσύνης των άλλων και να λέμε συχνά ευχαριστώ, ακόμη και για μικρά πράγματα.

Ο άντρας μου έχει αναλάβει συγκεκριμένες υποχρεώσεις του σπιτιού, αλλά ποτέ δεν το θεωρώ δεδομένο.Τον ευχαριστώ κάθε φορά και λέω στα παιδιά ότι είμαι πολύ τυχερή και ευγνώμων που έχω ένα σύντροφο που με σκέφτεται και με φροντίζει. Το ίδιο κάνει κι εκείνος.

Αυτός ο τρόπος καθημερινής έκφρασης ευγνωμοσύνης θεωρώ ότι στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα στα παιδιά ότι η εκτίμηση είναι αναπόσπαστο μέρος όλων των σχέσεων και αυτό δεν προορίζεται μόνο για τη λήψη δώρων.

Μπορούμε να προετοιμαστούμε εκ των προτέρων – κάθε φορά.

Αν πηγαίνουμε, για παράδειγμα, σε πάρτι ή σε μια οικογενειακή συγκέντρωση που φοβόμαστε ότι μπορεί να είναι βαρετή για τα παιδιά, να τους υπενθυμίσουμε να χαμογελάσουν, να πουν ευχαριστώ και να ξεκινήσουν συνομιλία, ανεξάρτητα από το πώς αισθάνονται. Η αγενής συμπεριφορά θα πληγώσει τα συναισθήματα του οικοδεσπότη και θα μας φέρει σε δύσκολη θέση.

Παρομοίως, αν διοργανώνουμε πάρτι γενεθλίων για το παιδί μας, πριν ανοίξει μια στοίβα δώρων μπροστά στους προσκεκλημένους, πρέπει να προετοιμάσουμε το παιδί μας -ανεξάρτητα από τα αληθινά συναισθήματά του για το κάθε δώρο- να πει ευχαριστώ σε κάθε έναν ξεχωριστά. Να του υπενθυμίσουμε του ότι οι συζητήσεις σχετικά με τυχόν επιστροφές και αλλαγές θα τις αφήσουμε για αργότερα.

Ίσως θα μπορούσαμε να μάθουμε στα παιδιά μας χειροπιαστά την αξία του ευχαριστώ με ευχαριστήρια σημειώματα και κάρτες.

Πολλοί γονείς ίσως πιστεύουμε ότι χρειάζεται πάρα πολύ προσπάθεια από ένα παιδί για να γράψει ένα ευχαριστήριο σημείωμα ή θεωρούμε τα παιδιά μας πολύ απασχολημένα για να τους επιβαρύνουμε με άλλη εργασία ή ίσως απλά να πιστεύουμε ότι οι γραπτές ευχαριστίες είναι ξεπερασμένες. Αλλά θα μπορούσαμε να τους δώσουμε απλά την ευκαιρία και να δούμε πώς θα ανταποκριθούν.

Πρέπει να τους διδάξουμε ότι πόσο μεγάλη αξία έχουν η γενναιοδωρία και τα συναισθήματα των άλλων ανθρώπων και ότι τα δώρα δεν είναι δικαιώματα.

Η διδασκαλία της ευγνωμοσύνης και της εκτίμησης δεν είναι πάντα εύκολη.

Χρειάζεται επαγρύπνηση και μπορεί συχνά να δημιουργεί προστριβές με το παιδί μας.

Το να μεγαλώσουμε, όμως, παιδιά που θα εκτιμούν, θα νοιάζονται για τα συναισθήματα των άλλων και θα νιώθουν ευγνωμοσύνη για τα καλά που συμβαίνουν στη ζωή τους, αξίζουν όλες τις προσπάθειές μας.

Το μυστικό για εξορμήσεις με τα παιδιά

Βγαίνουμε έξω με τα παιδιά μας πολύ. Το να είμαστε ενεργοί προσπαθούμε να είναι μέρος της οικογενειακής μας ζωής. Προσπαθούμε τα παιδιά μας, ηλικίας 3, 8 και 9 ετών, να περπατούν ή να κάνουν ποδήλατο ή πατίνια όσο συχνότερα γίνεται και όσα Σαββατοκύριακα μπορούμε (ή στις διακοπές) κάνουμε κάποιες υπαίθριες περιπέτειες ανάλογα με την ηλικία τους (και το δικό μας κουράγιο).

Αλλά δεν ήμασταν έτσι από την αρχή της πορείας μας ως γονείς. Κι έχουμε δρόμο μπροστά μας.

Δεν μπορώ να πω ότι είμαστε υπερπροστατευτικοί, αλλά, αυτό που διαπιστώσαμε είναι ότι δεν είχαμε εκτιμήσει τη μεγάλη αξία αυτών των «περιπετειών», των εξορμήσεών μας για τα παιδιά μας, αλλά και για εμάς τους ίδιους.

Έχουμε στο περιβάλλον μας φίλους που δε διστάζουν να κάνουν μέχρι και ορεβασία και δύσκολες αναβάσεις με τα παιδιά τους από τη …βρεφική ηλικία και τα παιδιά έχουν μάθει να κάνουν ποδήλατο, σκι, πεζοπορίες, κολύμπι και να κουβαλάνε το δικό τους σακίδιο ανεξάρτητα από την πολύ νεαρή ηλικία τους.

Και δεν υπάρχει κάποιο μυστικό για αυτό.
Ούτε τα παιδιά αυτά έχουν γεννηθεί με περισσότερη άνεση και ταλέντο σε αυτές τις δραστηριότητες.

Το μόνο «μυστικό» είναι ότι τους έδωσαν επανειλημμένα ευκαιρίες και αφιέρωσαν χρόνο για να τους επιτρέψουν να εξελιχθούν σε αυτές τις δραστηριότητες με το δικό τους ρυθμό.

Αυτοί οι γονείς έδωσαν από το χρόνο τους αρκετές ώρες υπομονετικά, και μερικές φορές ίσως όχι τόσο υπομονετικά, να τους καθοδηγήσουν, να τους ενθαρρύνουν και τους περιμένουν.

Τα παιδιά έχουν αφιερώσει πολλές ώρες να εξασκούν τις δεξιότητες, την κοινωνικότητά τους και την αυτοπεποίθησή τους, αλλά και να μαθαίνουν από τα λάθη τους.

Και το έκαναν όσο εμείς οι άλλοι γονείς μπορεί να λέγαμε «μα γιατί τα παίρνετε παντού μαζί σας; Δε θέλετε να μείνετε λίγο μόνοι σας;»

Και αυτό δεν είναι εύκολο. Το ζευγάρι παραμερίζει προσωπικές του ώρες μαζί, οι δυο τους, για να αναπτυχθούν με αυτό τον τρόπο τα παιδιά του. Αλλά το κάνει με χαρά και όχι με την έννοια της θυσίας. Προσαρμόζει τη σχέση του με αυτή την επιλογή. Δε θυσιάζει τη σχέση του. Η σχέση του δυναμώνει γιατί περνούν μαζί όλη αυτή τη διαδικασία.

Ως γονείς, πρωταρχική δουλειά μας, πιστεύω πως είναι να προωθήσουμε την ανάπτυξη και την ανεξαρτησία, τελικά, των παιδιών μας.

Για να γίνει αυτή η ανάπτυξη, οι άνθρωποι πρέπει να ξεφύγουν εκτός της ζώνης άνεσής τους (#comfortzone). Τόσο πολλές βασικές δεξιότητες στη ζωή μας αποκτώνται και ενισχύονται με αυτό τον τρόπο.

Μερικά παιδιά είναι φυσικά πιο τολμηρά και μπορεί να χρειαστεί να δοθούν περισσότερα όρια και άλλα μπορεί να είναι πιο απρόθυμα και να χρειάζονται περισσότερη πείρα πριν κάνουν το επόμενο βήμα.

Το να γνωρίζουμε καλά τα παιδιά μας, το πώς θα τα παρακινήσουμε και πώς και πότε να τα προκαλέσουμε είναι όλες σημαντικές δεξιότητες για εμάς τους γονείς. Δεν το εκτελούμε πάντα τέλεια, αλλά η γονική μέριμνα είναι μια «ατελής επιστήμη» και το να βγούμε έξω και να κάνουμε κάτι είναι πάντα καλύτερο από το τίποτα.

Θα προσπαθήσω να καταγράψω όσα έχω διαπιστώσει ότι βοηθάνε με την πολύ μικρή μου εμπειρία στο θέμα:

1. Κάποια στιγμή σίγουρα θα κρυώσουν, θα ζεσταθούν, θα κουραστούν, θα πεινάσουν ή θα έχουν πολλάάάάά άλλα παράπονα. Μπορεί ακόμη και να έχουν και ξεσπάσματα. Ο φόβος για αυτό δεν πρέπει να μας αποθαρρύνει από το να κάνουμε κάτι μαζί τους. Το ότι θα μάθουν να έρθουν αντιμέτωπα με τα προβλήματα και την επίλυσή τους θα τους δημιουργήσει δεξιότητες ανθεκτικότητας, αντοχής, διαχείρισης και αντιμετώπισης που θα τους φανούν περισσότερο από χρήσιμες.

2. Να δώσουμε στα παιδιά μας επιλογές, να τα υποστηρίξουμε και να τα αφήσουμε να δουν τις συνέπειες των ενεργειών τους. Μαθαίνουμε περισσότερα από τις αποτυχίες και τα λάθη μας παρά όταν είμαστε προστατευμένοι από τις συνέπειες. Θα αποκτήσουν αυτοπεποίθηση και θα μάθουν να είναι πιο αυτοδύναμα.

3. Να ορίζουμε μικρές προκλήσεις, μικρούς στόχους για τα παιδιά μας. Όταν τις πετυχαίνουν, τους δίνει αυτοπεποίθηση και τους παρακινεί να κάνουν περισσότερα.

4. Να κρατάμε τα πράγματα διασκεδαστικά και μην τα πιέζουμε πάρα πολύ. Να είμαστε ευέλικτοι και πρόθυμοι να αλλάξουμε σχέδια όταν είναι απαραίτητο. Εάν είναι μια καλή εμπειρία, θα θέλουν να το ξανακάνουν. Εάν δεν είναι διασκεδαστικό, ή τα πιέζουμε για να αντποκριθούν στο πλάνο που έχουμε εμείς στο κεφάλι μας, δε θα απολαμβάνουν τη δραστηριότητα ή, ακόμη χειρότερα, θα αποφασίσουν ότι δε θέλουν να το ξανακάνουν.

5. Μπορούμε να βρούμε «φίλους περιπέτειας» για τα παιδιά μας – αυτούς που τους αρέσει να κάνουν τις ίδιες δραστηριότητες. Ακόμα κι αν δεν είναι στο ίδιο επίπεδο, αυτή η «ανισορροπία» δεξιοτήτων μπορεί επίσης να είναι πολύ χρήσιμη. Εάν τα άλλα παιδιά είναι ελαφρώς πιο εξειδικευμένα από τα παιδιά μας, θα παρακινήσουν τα παιδιά μας να ακολουθήσουν και να γίνουν καλύτερα. Εάν το παιδί μας είναι ελαφρώς πιο εξειδικευμένο, μπορεί να ενεργεί ως «μικρός καθοδηγητής». Αυτός είναι ένας πολύ καλός τρόπος για να ενισχύσουν την αυτοπεποίθησή τους και την υπερηφάνεια για τις δεξιότητες και τα επιτεύγματά τους.

Τα παιδιά είναι πιο δυνατά και πιο ανθεκτικά από ό, τι μερικές φορές πιστεύουμε.

Να μην υποτιμάμε τις ικανότητές τους και πραγματικά πιστεύω ότι θα εκπλαγούμε με το τι επιτυγχάνουν μόνα τους όταν τους δοθεί η ευκαιρία.

Ελπίζω πραγματικά ότι τα παιδιά μας θα συνεχίσουν να κάνουν υπαίθριες δραστηριότητες, χωρίς φυσικά να το απαιτήσω, επειδή αρέσει σε εμάς τους γονείς.

Αυτό που πραγματικά θέλω είναι να βρουν αυτό για το οποίο είναι παθιασμένοι και να το επιδιώξουν. Πιστεύω ότι οι δεξιότητες και τα διδάγματα που αποκτώνται από τις μικρές περιπέτειες στη φύση θα τους βοηθήσουν να εξελιχθούν σε ενήλικες με αυτοπεποίθηση και αποφασιστικότητα, κοινωνικούς και δυναμικούς, και τελικά θα τους βοηθήσουν να ακολουθήσουν όποιο δρόμο επιλέξουν.

Πώς πήγαν οι διακοπές με 3 Παιδιά

Γράφω την ανάρτηση της Πέμπτης από την ξαπλώστρα μου…

Φέτος ήταν η πρώτη φορά που πήγαμε διακοπές οι πέντε μας. Σήμερα είναι η τελευταία μας μέρα και ήθελα έτσι απλά να γράψω κάποιες σκέψεις μου.

Η κόρη μας είναι 9 ετών, ο μεγάλος μας γιος σχεδόν 8 και ο μικρός μας 3 και κάτι.

Είμαστε σε μια περίεργη φάση στην επικοινωνία μας με τα μεγάλα μας παιδιά, αφού οι τσακωμοί τους είναι πάρα πολύ συχνοί. Νιώθουμε τόσο τη διαφορά της κόρης μας που μεγαλώνει και ωριμάζει σε σχέση με τον μόλις ενάμιση χρόνο μικρότερο αδερφό της, σε σημείο που, κάποιες φορές, με δυσκολία τον ανέχεται.

Προσπαθούμε, πλέον, να μην ανακατευόμαστε στους καβγάδες τους, ούτε να υποστηρίζουμε το μικρότερο, αφού κι αυτός πρέπει να μάθει να λύνει μόνος του κάποιες διαφορές και να μην περιμένει από εμάς.

Δεν είναι εύκολο. Ειδικά όταν ακούς μαλλιοτραβήγματα και μπουνιές. Τα έχουμε ξαναπεί αυτά.

Η ηλικία των 9 για την κόρη μας έχει φέρει αρκετές αλλαγές. Έχει αρχίσει και γνωρίζει, συνειδητοποιεί περισσότερο τους κανόνες της κοινωνικοποίησης, δημιουργεί πιο σταθερές φιλίες.

Επιδιώκει να «χώνεται» σε συζητήσεις μεγάλων και δεν της ξεφεύγει τίποτα από όσα ακούγονται μέσα στο σπίτι.

Βρίσκεται κάπου ανάμεσα στο παιδί και στην έφηβο κατά κάποιο τρόπο.

Έχει μάθει, ίσως επειδή είναι το πρώτο παιδί, ότι θα ασχοληθούμε μαζί της για να την ψυχαγωγήσουμε, ενώ τα αδέρφια της θα παίζουν με τις ώρες μόνα τους παρά τα σχεδόν 5 χρόνια που τα χωρίζουν. Θέλει να μπούμε μαζί στη θάλασσα, να παίξουμε επιτραπέζια παιχνίδια μαζί της, να κάνουμε τα πάντα μαζί.

Μέχρι ένα σημείο, έτρεχα από πίσω της και έκανα τον κλόουν, τον ψυχαγωγό, τη φίλη της.

Ξέρω, όμως, -όχι μόνο επειδή μου είναι βολικό και ξεκούραστο- ότι πρέπει να την αφήσω να βαρεθεί λίγο, να βρει τρόπους να περνά καλά, να προσαρμόζεται.

Η συνεισφορά του μικρού στις διακοπές, όμως, είναι ευεργετική. Θα κάνει αστεία που θα ελαφρύνουν το κλίμα για όλους μας και θα βοηθήσει να ξεχάσουμε γκρίνιες κλπ. Φυσικά, κι αυτός έχει τα δικά του, θα κουραστεί και θα ζητάει τον ουρανό με τα άστρα, αλλά στην ουσία δε θα ξέρει τι θέλει.

Αυτό που συνειδητοποιώ για άλλη μια φορά είναι πως όλα εξαρτώνται από τις προσδοκίες μας.

Φτάνοντας στον προορισμό μας, για να μην πω μπαίνοντας στο αυτοκίνητο, ξέρω πολύ καλά ότι πέντε απόψεις θα πρέπει να συμπορευθούν, ότι θα ακούσω «μαμά» κάθε πέντε δευτερόλεπτα, ότι θα έρχονται από πίσω μου σαν τα κλωσσόπουλα, ότι θα ζητάνε το επόμενο γεύμα με το που θα τελειώσουμε το προηγούμενο.

Δεν έχω αυταπάτες.

Είναι τρία παιδιά.

Και είναι σε ηλικία που μας χρειάζονται συνεχώς.

Κι αυτό είναι το ωραίο.

Σε κάποια χρόνια θα θέλουν περισσότερο τους φίλους τους. Ήδη, όπως είπα, η κόρη μας βαδίζει προς τα κει.

Πιθανώς, τότε, και να τους ενοχλούμε κιόλας.Θα χαρώ την κάθε στιγμή – όσο μου το επιτρέπει η υπομονή και η ψυχραιμία μου 😁 – και θα τους δώσω όσο πιο αξέχαστες αναμνήσεις μπορώ.

Θα τους ταξιδέψω σε εμπειρίες και εικόνες, να ανοίξουν τα μάτια και τα αυτιά τους, να τους φωτίσω το δρόμο.

Και μετά ας ξεκινήσουν τη δική τους διαδρομή ❤️.

Όταν δεν έχουμε διάθεση

Κατά καιρούς όλοι έχουμε μέρες που βγαίνουμε off, που νιώθουμε εξάντληση ή χωρίς διάθεση για πολλά πολλά.Ίσως δεν κοιμηθήκαμε καλά το προηγούμενο βράδυ, ή ίσως οι μέρες στη δουλειά να μην είναι αυτή την περίοδο τόσο ενδιαφέρουσες. Ή ίσως δεν υπάρχει καμία συγκεκριμένη εξήγηση και απλά είμαστε «κάπως».

Εννοείται πως είναι φυσιολογικό, εννοείται πως είναι οκ. Δεν μπορούμε να είμαστε συνεχώς «μες στην τρελή χαρά». Ούτε να πιέσουμε τον εαυτό μας σε αυτή την «αναγκαστική θετική ενέργεια».

Το κίνητρό μας πέφτει, η διάθεσή μας πέφτει, η ενέργειά μας πέφτει…

Όλοι έχουμε περιόδους υψηλής ενέργειας όπου η παραγωγικότητα μάς έρχεται εύκολα… Αλλά υπάρχουν και οι μέρες, ή και εβδομάδες, που ό,τι και να έχουμε προγραμματίσει να κάνουμε, μας φαίνεται βουνό και τίποτα δεν είναι εύκολο…

Αλλά δυστυχώς … εκτός αν είμαστε πραγματικά άρρωστοι, όλοι μας πρέπει να εμφανιστούμε στη δουλειά και να είμαστε εντάξει στις υποχρεώσεις μας, ανεξάρτητα από το πόσο κουρασμένοι είμαστε ή πόσο κουρασμένοι νιώθουμε.

Είναι στιγμές σαν αυτές που πρέπει να βρούμε αυτό το κίνητρο μέσα μας. Δεν είναι εύκολο και κάποιες φορές ακούγεται μια από τα ίδια ή ουτοπικό.

Δεν μπορούμε να «πατήσουμε ένα κουμπί» και να είμαστε χαρούμενοι και γεμάτοι ενέργεια.

Όμως, αν όντως πρέπει να βρούμε το κουράγιο να ξεπεράσουμε κάπως ευκολότερα αυτή τη φάση, ίσως υπάρχουν μικρές κινήσεις που πιθανώς να μας κινητοποιήσουν.

1) Απλώς ξεκινάμε

Έχω παρατηρήσει αρκετές φορές ότι όταν έχω μια σημαντική δουλειά να κάνω, μου έρχεται η διάθεση για άλλες δουλειές που άφηνα καιρό: αχ και θα ήταν σήμερα η τέλεια ευκαιρία να κάνω ξεκαθάρισμα στο σπίτι ή να διαβάσω ένα βιβλίο που ήθελα κλπ.

Οπότε αργώ ή αναβάλλω αυτό που πρέπει να κάνω και μετά αγχώνομαι περισσότερο όσο το καθυστερώ…

Ο εγκέφαλός μου μου παίζει παιχνίδια. Και δεν το κάνω μόνο εγώ αυτό. Διάβασα για μια μελέτη του Δρ John Bargh, βραβευμένου ερευνητή ψυχολογίας, η οποία επιβεβαίωνε ακριβώς αυτό: πριν ξεκινήσουμε σε ένα μεγάλο έργο, ο εγκέφαλός μας επιχειρεί να προσομοιώσει την πραγματική, παραγωγική εργασία εστιάζοντας σε μικρές, όχι τόσο σημαντικές εργασίες. Το αποτέλεσμα; Δεν ξεκινάμε με τις πιο σημαντικές εργασίες. Και όσο περισσότερο καθυστερούμε, τόσο πιο αγχωμένοι αισθανόμαστε.

Οπότε ίσως να μην χρειάζεται να βρούμε κίνητρο σε τέτοιες περιπτώσεις, απλά να «πάρουμε μπρος» και να δουλέψουμε στο απαιτούμενο project. Έτσι, θα νιώσουμε πιο γρήγορα συγκεντρωμένοι και παραγωγικοί.

2) Φτιάχνουμε μια λίστα (με το σωστό τρόπο)

Όταν η ενέργειά μας είναι χαμηλή, μπορεί να είναι δύσκολο να μπούμε σε αυτήν την νοοτροπία. Έτσι, όταν νιώθουμε ότι σερνόμαστε, ας σταματήσουμε αυτό που κάνουμε και ας αφιερώσουμε λίγα λεπτά για να φτιάξουμε μια νέα λίστα υποχρεώσεων ή να επεξεργαστούμε ξανά αυτήν που έχουμε ήδη.

Αυτό είναι κάτι που το παλεύω ακόμα. Αλλά όπως δείχνουν οι μελέτες όταν γράφουμε τους στόχους μας, είναι πιο πιθανό να τους επιτύχουμε. Αυτό το μικρό βήμα όχι μόνο μπορεί να βοηθήσει την παραγωγικότητά μας, αλλά μπορεί επίσης να βοηθήσει να απαλλαγούμε από αυτό το άβολο, ανήσυχο συναίσθημα που έχουμε όταν καθυστερούμε.

Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τρόποι για μια λίστα υποχρεώσεων και εκκρεμοτήτων και αυτό που λειτουργεί για εμάς, δε σημαίνει ότι λειτουργεί και για το φίλο μας. Αλλά, σε γενικές γραμμές, υπάρχει μια ομοιότητα στο πώς οι περισσότεροι από εμάς γράφουν τις λίστες τους: συνήθως βάζουμε τις ευκολότερες εργασίες πρώτα και τις «τρομακτικές εργασίες» τελευταίες.

Με αυτόν τον τρόπο, μπορούμε να ξεμπερδέψουμε με τα πρώτα και να νιώσουμε πολύ καλά. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Charles Duhigg, το να κρατάμε για το τέλος τα δύσκολα, αυξάνει το άγχος και δημιουργεί αρνητικά συναισθήματα.

Για να παρακινηθούμε πιο αποτελεσματικά, ο Duhigg προτείνει να καταγράφουμε το «δύσκολο» στόχο μας και να τον «σπάμε» σε μικρά, πρακτικά και μετρήσιμα βήματα.

3) Δεσμευόμαστε μπροστά σε άλλους

Σε κανέναν από εμάς δεν αρέσει να φαίνεται αναξιόπιστο μπροστά σε άλλους. Κατά πάσα πιθανότητα, εάν έχουμε υποσχεθεί να κάνουμε κάτι «δημόσια», έχουμε περισσότερες πιθανότητες να το επιτύχουμε. Όπως βλέπουμε συχνά να συμβαίνει και με τις #challenges στα #socialmedia και αυτό το αίσθημα ευθύνης απέναντι στους #followers .

Δεν χρειάζεται, εννοείται να δημοσιοποιήσουμε τους στόχους μας στο διαδίκτυο. Αρκεί να τους μοιραστούμε με συναδέλφους ή φίλους και συγγενείς. Η ενημέρωση στο φίλο μας για την πορεία της εργασίας μας είναι ένα κίνητρο για να θέλουμε να κάνουμε βήματα προς την ολοκλήρωσή της.

4) Αλλάζουμε χώρο

Στο χώρο των διαφημίσεων προϊόντων, θυμάμαι είχαμε κάνει ολόκληρο μάθημα για το χώρο που βρίσκεται κάθε προϊόν και είχαμε μελετήσει περίπτωση κατά την οποία αν μια καφετέρια άλλαζε θέση σε συγκεκριμένα προϊόντα μπορούσε να ωθήσει τους καταναλωτές σε πιο υγιεινές συνήθειες. Πχ αν δίπλα στο ταμείο είχε νερό ή μπάρες και όχι αναψυκτικά ή καραμέλες, οι περισσότεροι θα αγόραζαν νερό ή μπάρα.

Ο χώρος που βρίσκεται ή γίνεται κάτι σίγουρα μας επηρεάζει. Εννοείται πως δεν μπορούμε να «μετακομίσουμε» τη δουλειά μας αν δουλεύουμε σε συγκεκριμένο γραφείο για παράδειγμα, όμως, μπορούμε ίσως να δοκιμάσουμε την αλλαγή σε άλλες υποχρεώσεις μας.

Σύμφωνα με την έρευνα του Duhigg, που ανέφερα και παραπάνω, το φυσικό μας περιβάλλον είναι ένας από τους πιο ισχυρούς οδηγούς των συνηθειών και των συμπεριφορών μας.

Ο Duhigg λέει ότι αυτό μπορεί να συμβαίνει επειδή αναθέτουμε ψυχικά συμπεριφορές, συνήθειες και ρουτίνες σε συγκεκριμένες τοποθεσίες, όπως το κρεβάτι μας για ύπνο, γραφείο για εργασία, καναπές για χαλάρωση.

Αν θέλουμε πραγματικά να συγκεντρωθούμε, αλλά δεν μπορούμε, ας δοκιμάσουμε να αλλάξουμε χώρο. Κάποια φάση του blogging, είχα δοκιμάσει να γράφω άρθρα σε καφετέρια γιατί στο σπίτι δεν μπορούσα να συγκεντρωθώ εύκολα.

Στη δουλειά, όταν δυσκολεύομαι να πάρω μπρος, πάω μια βόλτα στον περιβάλλοντα χώρο (ευτυχώς δουλεύω δίπλα στην εξοχή) και επιστρέφω -όχι με σούπερ διάθεση- τουλάχιστον με μεγαλύτερη ευκολία συγκέντρωσης.

5) Ακούμε μουσική

Καλά αυτό έπρεπε να το γράψω σαν νούμερο ένα. Η μουσική με παρακινεί. Μου αλλάζει τη διάθεση όσο τίποτα. Στο κάτω κάτω γιατί ακούμε μουσική όταν τρέχουμε ή όταν κάνουμε γυμναστική; Επειδή μας δίνει ενέργεια.

Δεν έχουμε απλώς μια συναισθηματική αντίδραση όταν ακούμε μουσική. Έχουμε μια φυσική αντίδραση. Όταν η ταχύτητα ή η ένταση της μουσικής αυξάνεται, ο παλμός μας και η αναπνοή μας επιταχύνονται. Ιδανικά για φυσική άσκηση.

Αλλά βοηθάει και για να νιώσουμε καλύτερα και αναζωογονημένοι όταν νιώθουμε κουρασμένοι ή βαριόμαστε. Όχι μόνο θα μας βοηθήσει να εστιάσουμε, να συγκεντρωθούμε ξανά, αλλά και να τραβήξουμε την προσοχή μας μακριά από τις αρνητικές πτυχές οποιουδήποτε έργου κάνουμε.

6) Διαλογισμός

Δεν έχω δοκιμάσει να κάνω διαλογισμό, πέρα από κάνα δυο επεισόδια meditation που είδα στο Netflix και μπορώ να πω ότι μου άρεσε.

Αλλά πραγματικά αν το σκεφτούμε, είναι απαραίτητος. Ξεκουράζουμε τους μύες μας μετά από μια σκληρή προπόνηση χωρίς δεύτερη σκέψη, αλλά περιμένουμε ο εγκέφαλός μας να λειτουργεί κάθε ώρα, κάθε μέρα.

Δε βγαίνει νόημα.

Το να αφιερώσουμε δέκα ή είκοσι λεπτά από την εργάσιμη ημέρα σας για να διαλογιστούμε είναι ένας πολύ καλός τρόπος για διάλειμμα – ειδικά όταν χάνουμε τη διάθεση και το κίνητρό μας και νιώθουμε κουρασμένοι.

Για εμάς που δεν έχουμε εμπειρία στο διαλογισμό, υπάρχουν πολλές εφαρμογές στο κινητό που θα μας βοηθήσουν και θα μας καθοδηγήσουν (βλ. Headspace, Calm κλπ).

7) Συζητάμε (ακόμα και με τον εαυτό μας)

Μερικές φορές, ένα σύντομο διάλειμμα για να μιλήσουμε με ένα φίλο μας (ή ένα συνάδελφο αν είμαστε στη δουλειά) μπορεί να είναι αρκετό για να μας αναζωογονήσει για αρκετές ώρες.

Αυτό είναι το νούμερο ένα τώρα που το ξανασκέφτομαι…

Εάν δυσκολευόμαστε πραγματικά, μπορούμε να δοκιμάσουμε να τους ζητήσουμε συμβουλές σχετικά με τον επαναπροσδιορισμό των προτεραιοτήτων μας.

Εάν εργαζόμαστε από το σπίτι ή κανένας δεν είναι διαθέσιμος, μπορούμε να αλλάξουμε για λίγο το χώρο που ήμασταν (βλ. Νο 4).

8) Τρώμε κάτι που μας δίνει ενέργεια

Το φαγητό είναι καύσιμο για τον εγκέφαλο και το σώμα μας. Αυτό που τρώμε – και όταν το τρώμε – έχει άμεσο αντίκτυπο στην απόδοσή μας στην εργασία.

Η θέλησή μας είναι ένας περιορισμένος πόρος και εξαντλείται όλη την ημέρα, αλλά μπορεί να ενισχυθεί από ό,τι τρώμε.

Αλλά δεν εννοούμε υπερβολές και ετοιματζίδικα. Μια μπανάνα, ή άλλα φρούτα, γιαούρτι αρκεί για να μας βοηθήσει να αναζωογονήσουμε τη δύναμη του εγκεφάλου μας.

9) Άσκηση και πάλι άσκηση

Μπορεί να μην είναι διαδεδομένο να πηγαίνουμε στο διάλειμμα της δουλειάς μας για γυμναστική όπως βλέπουμε στις ταινίες, όμως και το να περπατάμε στο δρόμο από υποχρέωση σε υποχρέωση, ή στο γραφείο είναι πολύ σημαντικό.

Η τακτική άσκηση μπορεί να κάνει θαύματα για την υγεία μας, την ευτυχία μας, καθώς και τα επίπεδα παραγωγικότητας και ενέργειας στην εργασία. Ισχύει πραγματικά.

Ειδικά αν δουλεύεις μπροστά σε υπολογιστή είναι απαραίτητο να ξεφεύγεις ενδιάμεσα.

Ακόμα κι αν είμαστε κουρασμένοι, η άσκηση όντως βοηθάει. Δε μας κουράζει περισσότερο. Η άσκηση είναι ένας τρόπος για τους ανθρώπους να αισθάνονται πιο ενεργητικοί.

10) Παίρνουμε έναν υπνάκο

Από τους πιο διαδεδομένους τρόπους και πολύ αποτελεσματικός. Με τον υπνάκο απελευθερώνουμε τη φυσική ενέργεια του εγκεφάλου μας, αρκεί να μην το παρακάνουμε: κοιμόμαστε τη σωστή διάρκεια και τη σωστή ώρα της ημέρας.

Λένε ότι η καλύτερη ώρα είναι μεταξύ 13.00-15.00 και διαρκούν 20 με 40 λεπτά.

Αν κοιμηθούμε αργότερα, το βράδυ θα δυσκολευτούμε να κοιμηθούμε, ενώ αν κοιμηθούμε περισσότερη ώρα, ο ύπνος είναι βαθύτερος και το πιθανότερο είναι να ξυπνήσουμε σε σύγχυση.

Κι αν δε λειτουργεί;

Εάν έχουμε δοκιμάσει μερικές από αυτές τις τακτικές και καμία από αυτές δεν μας βοηθά να εστιάσουμε ξανά και να πάρουμε τα πάνω μας, πρέπει να προσέξουμε: Μπορεί να είμαστε υπερβολικά κουρασμένοι, εξαντλημένοι.

Η εξάντληση, αυτό το λεγόμενο burnout, είναι μια κατάσταση που δημιουργεί χρόνιο στρες, οδηγεί σε σωματική και συναισθηματική κόπωση, κυνισμό και απόσπαση και συναισθήματα αναποτελεσματικότητας και έλλειψης επίτευξης.

Παρόλο που οι άνθρωποι βιώνουμε την εξάντληση με διαφορετικό τρόπο, ένα ενδεικτικό σημάδι είναι όταν βιώνουμε ταυτόχρονα εξάντληση, κυνισμό και αναποτελεσματικότητα.

Να έχουμε στο νου μας ότι δεν είναι κακό να προσαρμόζουμε την εργασία μας, τις υποχρεώσεις μας ανάλογα με το κίνητρο που έχουμε κάθε φορά.Κι αν αισθανόμαστε έντονα αυτά τα συμπτώματα του burnout, πρέπει να προσέξουμε πολύ και να αφιερώσουμε συγκεκριμένο χρόνο για αποσύνδεση και χαλάρωση – και ακόμη και να κάνουμε διακοπές αν μπορούμε.

Θα επιστρέψουμε δριμύτεροι και πιο παραγωγικοί.

Κάθε παιδί ψάχνει τη θέση του

Καθένας μας από τη στιγμή που γεννιέται ψάχνει να βρει τη θέση του.

Τη θέση του στην οικογένειά του, τη θέση του στο σχολείο, τη θέση του σε μια παρέα, τη θέση του στον κόσμο.

Ένα μέρος να ανήκει.

Ένα μέρος να το νιώθει σαν το σπίτι του.

Ένα μέρος που να νιώθει ασφαλής να ξεδιπλωθεί, να πει την αλήθεια του, να κάνει αυτό που αγαπά, να γίνει ο άνθρωπος που θέλει.

Όλοι μας χρειαζόμαστε ένα μέρος για να ανήκουμε.

Το να μην ανήκουμε κάπου μας δυσκολεύει στην πορεία μας, στη ζωή μας – στην καλύτερη περίπτωση- και – στη χειρότερη- δε μας αφήνει να ζήσουμε ευτυχισμένοι.

Η κοινωνιολογία χρησιμοποιεί τον όρο «κοινωνικό κεφάλαιο» (social capital) για να περιγράψει αυτό το δίκτυο των ανθρώπινων, αμοιβαίων, σχέσεων που επιτρέπει σε μια κοινότητα να λειτουργεί.

Όπως κι εμείς, έτσι και τα παιδιά μας χρειάζονται ένα «ειδικό» κοινωνικό κεφάλαιο για να γίνουν υγιείς ενήλικες.

Χρειάζονται άτομα στη ζωή τους που να επενδύουν σε αυτά χωρίς να περιμένουν τίποτα σε αντάλλαγμα.

Αυτό είναι που τους διδάσκει να φροντίζουν τον εαυτό τους και, τελικά, μια μέρα, να μάθουν να φροντίζουν και τους άλλους.

Η «φυλή» της οικογένειας

Ας σκεφτούμε την οικογένεια σαν μια φυλή, με μια κοινή γλώσσα, παραδόσεις, αξίες και πεποιθήσεις, μια κοινή ιστορία. Μια οικογένεια είναι μια από τις πιο θεμελιώδεις «φυλές» στη ζωή ενός παιδιού.

Μια υγιής οικογένεια μπορεί να χρησιμοποιεί μια κοινή γλώσσα όπως «Συγγνώμη» και «Παρακαλώ» και «Σ’αγαπώ, απλά και αληθινά, ό,τι κι αν κάνεις».

Μπορεί να έχει τις δικές της παραδόσεις όπως το Σάββατο βράδυ παραγγέλνουμε απ’έξω, το βράδυ δίνουμε ομαδική οικογενειακή αγκαλιά ή βάζουμε σε ένα βαζάκι ένα χαρτάκι όπου γράψαμε την καλύτερη στιγμή της ημέρας.

Μπορεί να έχει αξίες για το πόσο σημαντική είναι η συμβολή κάθε μέλους στην καθημερινότητά της ή για τη δύναμη της συγχώρεσης, την εκτίμηση και το σεβασμό στα άλλα μέλη ή τη δύναμη της αδερφικής συμμαχίας!

Ίσως να έχει και τη δική της ιστορία ή να προσπαθεί να δημιουργήσει μια νέα, δική της ιστορία.

Η δημιουργία της δικής σου ιστορίας και η ένταξή σου σε μια «φυλή» μπορεί να απαιτεί χρόνο. Χρειάζεται επένδυση στο κοινωνικό αυτό κεφάλαιο.

Δεν είναι μια εύκολη επένδυση.

Ακόμα και στην ίδια του την οικογένεια, κάθε παιδί ψάχνει τη θέση του.

Αναζητά τα ενδιαφέροντά του, τα βασικά στοιχεία του χαρακτήρα του, τις αγαπημένες του ασχολίες και συνήθειες, την αλήθεια του.

Είτε είναι το μικρότερο παιδί ή το μεγαλύτερο παιδί της οικογένειας, ή το μεσαίο παιδί (το παιδί-σάντουιτς) ο χαρακτήρας του διαμορφώνεται από όλη αυτή την αναζήτηση.

«Μα στο ίδιο σπίτι μεγάλωσαν…»

Και δεν είναι καθόλου περίεργο ή εντελώς τυχαίο το ότι τα παιδιά της ίδιας οικογένειας είναι κάποιες φορές τόσο διαφορετικά μεταξύ τους.

Ναι, στο ίδιο σπίτι μεγάλωσαν αλλά οι συνθήκες κάθε φορά ήταν διαφορετικές.

Όταν γεννήθηκε το πρώτο μας παιδί, ήμασταν πρωτάρηδες και ίσως ψαρωμένοι, στο δεύτερο ήμασταν πιο συνειδητοποιημένοι, οπότε ίδιοι με την πρώτη φορά δεν ήμασταν σίγουρα.

Στο τρίτο παιδί, ίσως πήραμε το «κολλάει», ήμασταν πιο χαλαροί, πιο άνετοι, λιγότερο αγχωμένοι.

Κάθε παιδί έχει να αντιμετωπίσει τους γονείς που με τα χρόνια εξελίσσονται και γίνονται πιο έμπειροι, οπότε αλλάζει και η συμπεριφορά τους και την παρουσία (ή όχι) άλλων παιδιών τα οποία, στην αρχή τουλάχιστον, είναι συνήθως σαν την «κυρίαρχη φυλή» που θες να «πάρεις τη θέση της» και όχι να συμμαχήσεις μαζί της.

Το παιδί ψάχνει τη θέση του. Μπορεί να μπει μια ταμπέλα από το γονιό (το μικρό μας, το γκρινιάρικό μας, ο αθλητής μας, ο καλλιτέχνης μας, το ζωηρό μας) και το παιδί να την αποδεχτεί.

Το αδερφάκι του μπορεί ασυναίσθητα να σκεφτεί ότι μόνο ένας ζωηρός χωράει στην οικογένεια ή ένας μόνο αθλητής, οπότε εγώ που δεν μπορώ πχ να τρέξω τόσο γρήγορα και δε θα φτάσω ποτέ τον αδερφό μου, θα προσπαθήσω να γίνω καλός στη μουσική ή να διαβάζω περισσότερο για το σχολείο.

Στο σχολείο και στις παρέες τους που η αίσθηση της ασφάλειας ίσως δεν είναι τόσο έντονη, θα έρθουν πολλά σκαμπανεβάσματα στις σχέσεις τους. Θα υπάρξουν στιγμές που θα νιώσουν οι πιο σημαντικοί άνθρωποι στον κόσμο, θα τσακωθούν, θα έρθουν σε δύσκολη θέση, ίσως νιώσουν παραμελημένοι, ίσως αλλάξουν πολλές φορές παρέα.

Η αίσθηση του ανήκειν είναι ένα από τα πράγματα που θα καθορίσουν τη δημιουργία ενός ευτυχισμένου περιβάλλοντος για τα παιδιά.

Μαγικά κόλπα και συνταγές δεν υπάρχουν για τους γονείς.

Τα παιδιά μας αναγκαστικά πιθανώς να περάσουν όλα τα στάδια. Δεν μπορούμε να τα προφυλάξουμε από δυσάρεστα συναισθήματα.

Αυτό που μπορούμε να κάνουμε -και το λέω έχοντας στο μυαλό μου τις δικές μου εμπειρίες σαν παιδί και τις λίγες σαν μαμά- είναι να έχουμε σταθερές και θετικές σχέσεις με τα παιδιά μας, συνεπή επικοινωνία μαζί τους και ένα ασφαλές περιβάλλον.

Θα πρέπει να ευνοούμε την αλληλεπίδραση με άλλους και την πρόσβαση σε δραστηριότητες και ερεθίσματα (παιχνίδια, μουσική και υλικό ανάγνωσης).

Οι δραστηριότητες αυτές μπορούν να δομηθούν γύρω από συγκεκριμένες προτιμήσεις και, έτσι, τα παιδιά να επιθυμούν να συμμετέχουν πιο αποτελεσματικά.

Και η ρουτίνα δημιουργεί ένα αίσθημα ασφάλειας στα παιδιά: το να έχουν μια καθορισμένη καθημερινότητα και να γνωρίζουν περίπου τι θα συμβεί.

Για την ενίσχυση των κοινωνικών τους δεξιοτήτων, απαραίτητη είναι η αλληλεπίδραση με τους ενήλικες, των οποίων τις κινήσεις τα παιδιά θα παρατηρήσουν και θα κατανοήσουν. Αν εγώ διστάζω να μιλάω με άλλους ή δε συναναστρέφομαι με άλλους και συνέχεια δείχνω απογοητευμένη και νευριασμένη με τους γύρω μου, το παιδί πιθανώς να αντιγράψει αυτή τη συμπεριφορά.

Η γνώση των παιδιών και η κατανόηση των χαρακτήρων είναι αυτή που μας επιτρέπει να αλληλεπιδρούμε με αυτά με ευαισθησία και να διασφαλίζουμε ότι αισθάνονται πάντα ασφαλείς.

Οι ανάγκες και τα συναισθήματα διαφέρουν πολύ μεταξύ των παιδιών, οπότε εννοείται πως πρέπει να είμαστε όσο το δυνατόν πιο ευαίσθητοι απέναντι σε κάθε παιδί.

Να σεβόμαστε και να προσπαθούμε να κατανοήσουμε τα συναισθήματά τους.

Να ενθαρρύνουμε την αίσθηση της κοινότητας – είτε είναι μέσα στην οικογένεια είτε στο σχολείο είτε οπουδήποτε, η κοινότητα είναι τόσο σημαντική.

Τα παιδιά αναπτύσσουν την αίσθηση του ανήκειν σε κάθε σχέση τους: τις σχέσεις τους με την οικογένειά τους, την κοινότητά τους, τον πολιτισμό γύρω τους και τα μέρη που ζουν.

Σίγουρα θα υπάρξουν δύσκολες στιγμές, διαμάχες και κάποιες φορές το αίσθημα της απόγνωσης ότι ποτέ δε θα υπάρξει σύμπνοια και συνεννόηση μεταξύ των αδερφών ή μεταξύ του παιδιού μας και τρίτων ή μεταξύ γονιών και παιδιών (αυτό κι αν ισχύει!)

Πρέπει να είμαστε δίπλα τους και να τους παρέχουμε την ασφάλεια ότι η αγάπη μας είναι άνευ όρων, δείχνοντάς τους όμως τον τρόπο να βρουν μόνοι τους τη λύση, να ανακαλύψουν μόνοι τους τη δύναμη που κρύβουν μέσα τους.

Να ξέρουν ότι θα είμαστε δίπλα τους για πάντα να στηρίζουμε τις δικές τους ανάγκες και επιλογές.

Να τους αφήσουμε να ανοίξουν τα φτερά τους και να πετάξουν δυνατοί και σίγουροι για τον εαυτό τους.

Δεν υπάρχει η τέλεια μαμά

«Μα καλά πώς τα προλαβαίνεις όλα; Είσαι η τέλεια μαμά!»

Να σου πω κάτι; Κι, όμως, δεν είμαι. Καμία δεν είναι. Γιατί δεν υπάρχει τέλεια, σούπερ μαμά.

Ή μάλλον καλύτερα:

Όλες οι μαμάδες είναι τέλειες, όσα και να κάνουν, όσα και να καταφέρνουν ή να μην καταφέρνουν.

Το να γίνεις μαμά αλλάζει τον κόσμο σου με χιλιάδες τρόπους.

Το να αποκτήσεις υπερδυνάμεις δεν είναι ένας από αυτούς.

Ξεκινήσαμε ένα ταξίδι που δεν τελειώνει, χωρίς χάρτη, χωρίς εγχειρίδιο οδηγιών, κάποιες φορές και χωρίς την ανταπόκριση και αναγνώριση που θα θέλαμε ή που επιζητούμε.

Μερικές φορές, με λένε χαριτολογώντας supermom, ή και εγώ η ίδια χρησιμοποιώ το hashtag #supermom σε κάποιες αναρτήσεις μου.

Φυσικά, εννοείται πως δεν είμαι supermom, με την έννοια της τέλειας μαμάς.

Η supermom είναι ένας μύθος…

Και αυτό που λέω όταν ακούω τέτοια, είναι να σταματήσουμε να προσπαθούμε να γίνουμε supermom, γιατί είναι μια συνταγή που θα μας απογοητεύσει, θα μας εξουθενώσει…

Η προσπάθεια να γίνουμε σούπερ μαμά θα δημιουργήσει μόνο ενοχές, ντροπή και στεναχώρια στην καθημερινότητά μας, γιατί θα χρειαστούμε ενέργεια, χρόνο και …ψυχή που δε χρειάζεται να δαπανηθούν…

Και αν έχουμε παγιδευτεί πραγματικά σε αυτό το «μυθικό πλάσμα», θα αναγκαστούμε να παραμελήσουμε τις πιο πολύτιμες σχέσεις μας, να αγχωθούμε ξανά και ξανά.

Και καλό θα ήταν να μην έχουμε στο νου μας τα πρότυπα που βλέπουμε στα social media.

Απλά δεν είναι αληθινά… Τα πράγματα δεν είναι όπως φαίνονται. Και αυτό είναι λυπηρό. Επειδή πληρώνουν υψηλό τίμημα για κάτι που δε θα τους επιστραφεί ποτέ.

Είναι μια παγίδα.

Το να μας θεωρούν supermom δεν θα μας κάνει ευτυχισμένες ως γυναίκες, δε θα μας κάνει επιτυχημένες ως μητέρες.

Το παιδί μας ΔΕΝ θέλει σούπερ μαμά!

Τα παιδιά μας θέλουν η μαμά να τα καταλαβαίνει και να τα υποστηρίζει, ακόμα και για πράγματα για τα οποία δεν ενδιαφέρεται καθόλου.

Τα παιδιά μας θέλουν η μαμά να τα επαινεί, να τα ακούει.

Τα παιδιά μας θέλουν η μαμά να μην είναι ποτέ πολύ κουρασμένη ή απασχολημένη για να περάσει χρόνο μαζί τους.

Τα παιδιά μας θέλουν η μαμά να είναι αληθινή, να απαντά με ειλικρίνεια στις ερωτήσεις τους.

Τα παιδιά μας θέλουν η μαμά να πιστεύει σε εκείνα και να τα διδάσκει να υπερασπίζονται αυτό που πιστεύουν.

Τα παιδιά μας θέλουν η μαμά να είναι διασκεδαστική. Να τους κάνει να γελάνε και τους λέει ιστορίες για τα παιδικά της χρόνια.

Τα παιδιά μας θέλουν η μαμά να τους δίνει αγκαλιές και φιλιά και να λέει ότι τους αγαπά.

Τα παιδιά μας θέλουν η μαμά να τους υπολογίζει και να μην τους φέρεται σαν μωρά.

Τα παιδιά μας θέλουν η μαμά να τους προετοιμάζει για το μέλλον.

Τα παιδιά μας θέλουν η μαμά να τους αφήνει να έχουν χρόνο να παίξουν και να είναι δημιουργικοί.

Τα παιδιά μας θέλουν η μαμά να είναι ευγενική.

Τα παιδιά μας θέλουν η μαμά να παραδέχεται όταν κάνει ένα λάθος και τους μιλάει για τα λάθη που έχει κάνει στο παρελθόν.

Τα παιδιά μας θέλουν η μαμά να παρακολουθεί ταινίες μαζί τους, ανεξάρτητα από το αν είναι αργά (και αν την παίρνει ο ύπνος!)

Τα παιδιά μας θέλουν η μαμά να τους καθοδηγεί.

Για να πω την αλήθεια, αυτά θα ήθελα να λένε τα παιδιά και τα εγγόνια μου για μένα. Ούτε σούπερ μαμά ούτε τίποτα.

Αυτά, για μένα, είναι που θα διαμορφώσουν τι είδους μαμά θα είμαστε.

Αυτά είναι όλα όσα μπορούμε να κάνουμε – και που μάλλον ήδη τα κάνουμε χωρίς να το σκεφτόμαστε πολύ. Επειδή μας βγαίνει φυσικά.

Αυτό που κάνουμε κάθε στιγμή που μεγαλώνουμε τα παιδιά μας καθορίζει τι κληρονομιά χτίζουμε. Θέλω η δική μου κληρονομιά να είναι η αγάπη και πίστη στον εαυτό τους.

Η σούπερ μαμά, η μαμά που θέλει να τα κάνει όλα τέλεια, συχνά είναι «τελειομανής μαμά». Είναι μια μαμά υπερβολικά ελεγχόμενη, φοβισμένη και ανήσυχη γυναίκα. Αρκετές φορές την ενδιαφέρει το πώς φαίνεται στους άλλους, η εικόνα της προς τα έξω. Και τα παιδιά της ίσως νιώθουν ανεπαρκή, ίσως και όχι. Σίγουρα, όμως, παίρνουν το παράδειγμα «ότι η εικόνα είναι πιο σημαντική σε σχέση με την ουσία».

Υπάρχουν μαμάδες που δουλεύουν πλήρες ωράριο, έχουν δύο και τρία παιδιά, καλά παιδιά και με τρόπους, το σπίτι τους όσο πιο τακτοποιημένο μπορεί να είναι, όλα τα γεύματα σπιτικά και τα ρούχα καθαρά και σιδερωμένα. Η μαμά, όμως, είναι πραγματικά ευτυχισμένη; Ή είναι υπερβολικά αγχωμένη, καταπονημένη και συχνά θυμωμένη;

Τα παιδιά μας τι μαμά θέλουν;

Θέλουν μια αφοσιωμένη μαμά, μια μαμά που να είναι δεμένη μαζί τους, μια παιχνιδιάρικη μαμά, μια παρούσα μαμά, μια μαμά που διδάσκει, τους καθοδηγεί και τους κρατά ασφαλείς.

Μπορούμε επιλέξουμε ποια μαμά θέλουμε να είμαστε και να θυμούνται τα παιδιά μας και να αποφασίσουμε ποιες αναμνήσεις θα χαραχθούν στο μυαλό και την καρδιά τους.

Ακόμα και οι μπαμπάδες, παρόλο που σίγουρα εκφράζουν υπερηφάνεια για τα επιτεύγματα της μαμάς που «τα προλαβαίνει όλα», εύχονται να κάνει ένα βήμα πίσω, να χαλαρώσει και να είναι λιγότερο σκληρή με τον εαυτό της.

Όταν προσπαθούμε να είμαστε τέλειες, να τα κάνουμε όλα, βλάπτουμε τους εαυτούς μας και αυτούς που αγαπάμε.

Η supermom δεν υπάρχει.

Δεν υπάρχει η μαμά που τα κάνει όλα και όλα είναι τέλεια.

Έχουμε μόνο 100% να δώσουμε και δεν μπορούμε να δώσουμε το 100% τόσο στην εργασία μας όσο και στα παιδιά μας. Απλά δε γίνεται.

Επομένως, πρέπει να κάνουμε τις καλύτερες επιλογές για εμάς και την οικογένειά μας και μόνο εμείς μπορούμε να το αποφασίσουμε.

Η έννοια της supermom είναι ένα κομμάτι της φαντασίας. Και γινόμαστε παράλογοι και εμμονικοί, προσπαθώντας να μιμηθούμε αυτόν τον φανταστικό χαρακτήρα, υποδουλωμένοι από την πίεση να αγωνιστούμε για μια ιδανική κατάσταση που δεν θα γίνει ποτέ πραγματικότητα για μια ανθρώπινη μαμά.

Και είμαστε άνθρωποι.

Δεν αισθάνομαι ένοχη επειδή δεν είμαι supermom.

Έχω μάθει να «αγκαλιάζω» την «ανθρώπινή μου υπόσταση», να δείχνω περισσότερη συμπόνια στον εαυτό μου και να μη θέτω παράλογα πρότυπα στον εαυτό μου ως μητέρα.

Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αφήσω πίσω τις ερωτήσεις που κάνω στον εαυτό μου και τα ενοχικά μου σύνδρομα: Κάνω αρκετά; Το κάνω σωστά;Φαίνεται καλό αυτό που κάνω;

Είμαι εδώ για να δείξω ότι δεν υπάρχουν σούπερ μαμάδες, όχι με την έννοια της τέλειας μαμάς.

Όλες οι μαμάδες είναι σούπερ γιατί δίνουν το δικό τους αγώνα με το δικό τους τρόπο.

Δεν χρειαζόμαστε καμία «ταμπέλα», κανένα hashtag.

Κι όταν σου λένε: «Δεν ξέρω πώς το κάνεις! Είσαι #Supermom!» να λες «Ευχαριστώ, κάνω το καλύτερο που μπορώ.»

Κάνουμε το καλύτερο που μπορούμε.

Και αυτή είναι ακριβώς η μαμά που χρειάζονται τα παιδιά μας.

Είμαστε συνηθισμένες μητέρες που μπορούν να αγαπήσουν με εξαιρετικούς τρόπους, προικισμένες σε κάποια σημεία, με ελαττώματα σε κάποια άλλα, με στιγμές χαράς και στιγμές πόνου, που πέφτουμε και ξανασηκωνόμαστε κάθε μέρα, μαθαίνοντας κάτι καινούργιο, θέτοντας υγιείς προσδοκίες στον εαυτό μας.

Κανένας από εμάς δεν μπορεί να τα κάνει όλα ταυτόχρονα. Και αυτό είναι όμορφο, γιατί έχουμε ο ένας τον άλλον να στηριζόμαστε, να βοηθιόμαστε.

Μπορούμε να κάνουμε ό, τι λειτουργεί για την καθεμία μας. Μπορούμε να πούμε ΟΧΙ.

Δεν χρειάζεται να είμαστε το παν για όλους.

Μπορούμε να είμαστε κανονικοί και συνηθισμένοι μερικές φορές, και αξιοθαύμαστοι, τολμηροί, ακόμη και θρυλικοί, άλλες φορές.

Μπορούμε να πετύχουμε εντυπωσιακά σε έναν τομέα και να φάμε τα μούτρα μας σε άλλους.

Και οι δικοί μας θα μας αγαπάνε όπως και να ‘χει.

(Για την ανάρτηση χρησιμοποίησα στοιχεία από παρόμοια ανάρτηση της positive mom)

38 πράγματα που ίσως δεν ξέρεις για μένα

(ή Πράγματα που πιθανώς να μη χρειάζεται να ξέρεις για μένα, αλλά ίσως βρεις διασκεδαστικά)

(ή Ξέρω ότι ίσως πρέπει να τα κρατήσω για μένα… αλλά δε θα το κάνω! )

Πέρυσι για τα 37α γενέθλιά μου έγραψα 37 πράγματα που έμαθα αυτά τα χρόνια.

Φέτος, κλείνοντας τα 38 μου χρόνια θα γράψω 38 πράγματα που μπορεί να μη γνωρίζεις για μένα. Όπως, βέβαια λέει και ο Γιώργος – ο άντρας μου- «εσύ, ρε Βάσω, είσαι ανοιχτό βιβλίο, τι να γράψεις παραπάνω;«

Ας δούμε τελοσπάντων αν υπάρχει κάτι που δεν ξέρεις.

Ξέρεις, μου πήρε πολύ καιρό να φτάσω σε αυτό το σημείο να νιώθω άνετα με το να είμαι απλά ο εαυτός μου σε αυτά που γράφω. Και όσο περισσότερο το κάνω, τόσο περισσότερες ευκαιρίες μου παρουσιάζονται, τόσο περισσότερα μηνύματα λαμβάνω, τόσο περισσότερες «συνδέσεις» δημιουργώ.

Οι συνδέσεις αυτές για κάποιον που γράφει -έστω και ερασιτεχνικά- είναι αυτό το μονοπάτι για να κάνει μια μικρή αλλαγή, να στείλει ένα διαφορετικό μήνυμα, να βοηθήσει να ακουστούν οι σκέψεις, τα όνειρά του, οι ελπίδες του, το πώς βλέπει τον κόσμο. Κι ίσως να τον δουν και λίγοι ακόμα.

Είμαι εγώ, λοιπόν, αληθινή και όπως με ξέρουν και οι δικοί μου άνθρωποι. Είμαι εγώ που ανεβάζω στο instagram στιγμές από την καθημερινότητα δυο εργαζόμενων γονιών με 3 πιτσιρίκια, που, όμως, αγαπάμε τις εξορμήσεις, αγαπάμε τον ελεύθερο χρόνο μας, αγαπάμε να γεμίζουμε με αναμνήσεις και ιστορίες να διηγούμαστε ακόμα κι αν τελικά μένουμε σπίτι!

Είμαι εγώ που γράφω στο http://www.runnermom.gr κάθε Πέμπτη (καλά αν γράψω και Παρασκευή δεν έγινε και τίποτα ε;) για τα τρεξίματά μου και όλα όσα σκέφτομαι για την οικογεγειακή ζωή, για τα παιδιά, για την καλύτερη ποιότητα ζωής, για τη βελτίωση της ψυχικής μας ηρεμίας, για τις δυσκολίες μας, για την ευτυχία.

Ήξερες ότι…

1. Δεν είμαι τόσο κοινωνική όσο φαίνομαι. Στην πραγματικότητα, δεν είμαι καθόλου κοινωνική. Διστάζω να μιλήσω με κάποιον που δε γνωρίζω καλά, δεν μπορώ να καθίσω τετ-α-τετ με άτομα που δε γνωρίζω πολύ πολύ καλά και νιώθω αμήχανα όταν βρεθώ σε αυτή τη θέση.

2. Μου αρέσει η μοναξιά μου. Και όχι τώρα που έκανα παιδιά και μπορεί να θέλω την ηρεμία μου, αλλά πάντα μου άρεσε να μένω μόνη μου και να ξοδεύω τον ελεύθερο χρόνο μου όπως τον θέλω: ένα βιβλίο, ένα σταυρόλεξο, ένα παζλ, ακόμα και σιδέρωμα.

3. Τρελαίνομαι για το σιδέρωμα! Ναι, ισχύει. Μπορεί να μην έχω χρόνο να το κάνω και κάποιες φορές να αγχώνομαι τώρα με τα παιδιά ότι δε θα προλάβω, όμως, πάντα μου άρεσε η διαδικασία του σιδερώματος.

4. Ποτέ δε θεωρούσα ότι μπορώ να γράψω. Τουλάχιστον όχι όπως γράφω τώρα, με την ίδια άνεση και έμπνευση. Ίσως παίζει ρόλο η εξάσκηση, γιατί γράφω όλο και περισσότερο ή το ότι διαβάζω περισσότερα βιβλία και άρθρα.

5. Μαζί με συμπολίτες μου, αγαπημένους φίλους, εδώ στο Αιτωλικό, έχουμε φτιάξει το etoliko.gr όπου μπορώ να αρθρογραφώ για τα τοπικά θέματα, αλλά και ο,τι άλλο πιστεύω ότι αξίζει να ειπωθεί. Παράλληλα, έχω ξεκινήσει δειλά δειλά να γράφω ένα βιβλίο για το τρέξιμο, αλλά, δυστυχώς, με πολύ αργούς ρυθμούς…Είναι τόση η έμπνευση και η δημιουργικότητα που νιώθω τον τελευταίο χρόνο που έχω ιδέες για άλλα δυο βιβλία. Απλά ιδέες…

6. Έχω σπουδάσει στο Πάντειο, στο τμήμα Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού (πρώην Επικοινωνίας και ΜΜΕ) με εξειδίκευση στη Διαφήμιση και τις Δημόσιες Σχέσεις. Ήταν η πρώτη μου επιλογή στο μηχανογραφικό και δεν ήξερα καν ότι υπάρχει σαν σχολή όταν ξεκίνησα τις Πανελλήνιες.

7. Αγάπησα όλα σχεδόν τα μαθήματα στη σχολή μου και την τελείωσα σε 4 χρόνια, έχοντας περάσει όλα τα μαθήματα με την πρώτη. Όταν έκανα μηχανογραφικό, περνούσα Νομική Κομοτηνής, αλλά ευτυχώς δεν το δήλωσα καθόλου, κάτι που απογοήτευσε λίγο τη μαμά μου που πίστευε ότι μου ταιριάζει η Νομική.

8. Είχα τεράστια αγάπη για το σχολείο, ξυπνούσα με μεγάλη χαρά και ανυπομονησία για να πάω σίγουρα ένα τέταρτο νωρίτερα και μάλιστα στην πρώτη δημοτικού έκλαιγα όταν ξεκίνησαν οι διακοπές των Χριστουγέννων.

9. Παρόλο που ήμουν ντροπαλό παιδάκι, το σχολείο μου έβγαζε έναν άλλο εαυτό και πάντα ήμουν πολύ άνετη με συμμαθητές και δασκάλους και το διασκέδαζα όσο τίποτα!

10. Γνώρισα τον άντρα μου όταν ήμασταν πρώτη γυμνασίου και ήμασταν συμμαθητές στα αγγλικά και γίναμε καλοί φίλοι μέχρι την τρίτη γυμνασίου που «τα φτιάξαμε». Μέχρι να αποφασίσουμε, κατά τη διάρκεια των φοιτητικών μας χρόνων, ότι θα είμαστε μαζί, τα είχαμε «φτιάξει» και «χαλάσει» 3 φορές! 😋 Είναι απίστευτο αυτό το συναίσθημα να έχεις μεγαλώσει μαζί με τον άλλον!

11. Η μαμά μου μεγάλωσε στο Ζαχαράτο Κιλκίς και ο μπαμπάς μου στο Χαλίκι Αιτωλικού. Γνωρίστηκαν όταν σπούδαζαν στη Θεσσαλονίκη, ενώ έμεναν σε απέναντι διαμερίσματα. Για μένα ήταν πάντα το πιο όμορφο παράδειγμα αγαπημένου ζευγαριού, υγιούς και ειλικρινούς σχέσης.

12. Ταξίδεψα πρώτη φορά με αυτοκίνητο όταν ήμουν 40 ημερών και με πήγαν οι γονείς μου στο Κιλκίς να γνωρίσω τους παππούδες μου.

13. Η γιαγιά μου ήταν Πόντια και νιώθω ότι είναι το άτομο της οικογένειάς μου με το οποίο μοιάζω και ταιριάζω περισσότερο. Έμοιαζα και ταίριαζα περισσότερο…

14. Ταξίδεψα πρώτη φορά με αεροπλάνο όταν ήμουν στην γ’ γυμνασίου και πήγαμε με το χορευτικό τμήμα του πολιτιστικού συλλόγου Αιτωλικού στη Μόσχα για να χορέψουμε σε μαθητικό φεστιβάλ.

15. Όταν ήμουν στο δημοτικό και στο γυμνάσιο ήθελα να γίνω αρχαιολόγος. Ίσως λόγω της ιστορίας που μου άρεσε πάρα πολύ σαν μάθημα στην τρίτη και τέταρτη Δημοτικού (Κνωσσός, Μυκήνες κλπ).

16. Μου άρεσαν πάντα τόσο πολύ τα αρχαία και η ετυμολογία των λέξεων, που κατάφερα εύκολα και πολύ νωρίς να καταλαβαίνω το νόημα άγνωστων κειμένων.

17. Τρελαίνομαι για τα χειρόγραφα και τα σχολικά είδη. Μου αρέσει να αγοράζω σημειωματάρια και στυλό, μολύβια, μαρκαδοράκια και να γράφω, να γράφω, να γράφω.

18. Η μαμά μου έχει σπουδάσει γαλλική φιλολογία και ο μπαμπάς μου έχει σπουδάσει στο οικονομικό της Νομικής. Πάντα ένιωθα πολύ περήφανη για τους γονείς μου. Πάντα είχαμε υπέροχη σχέση, συζητούσαμε στα αλήθεια τα πάντα και τους είχα στο μυαλό μου ως πρότυπο ιδανικών γονέων.

19. Όταν έκανα τη δική μου οικογένεια, έβγαλα τους γονείς μου από το θρόνο τους, θεωρώντας πλέον τη δική μου ως βασική μου οικογένεια και έβαλα σε προτεραιότητα την αρμονία αυτής της οικογένειας.

20. Αρραβωνιαστήκαμε με τον άντρα μου στα 24 μας και παντρευτήκαμε, 3 χρόνια μετά, στα 27 μας.

21. Όταν μείναμε μαζί με τον άντρα μου μετά το γάμο, το σπίτι μας είχε για αρκετό καιρό μόνο ένα κρεβάτι κι ένα ψυγείο.

22. Η πρώτη φορά που δούλεψα ήταν στα 21 μου, όταν έκανα την πρακτική μου στη νεοσύστατη τότε στην Ελλάδα μη κερδοσκοπική εταιρεία Fair Trade Hellas.

23. Αποφάσισα να επιστρέψω στο Αιτωλικό μετά τις σπουδές μου γιατί δε μου άρεσε το επάγγελμα που σχετιζόταν με τις σπουδές μου.

24. Η πρώτη κανονική μου δουλειά ήταν (και είναι μέχρι σήμερα) στην οικογενειακή επιχείρηση στο Αιτωλικό.

25. Η οικογενειακή επιχείρηση είναι, από το 1996, Σωληνουργία – Γαλβανιστήρια και ανήκει στους 4 αδερφούς Νικολογιάννη (τον πατέρα μου και τους 3 αδερφούς του). Έχουμε ασχοληθεί με θερμοκήπια, φωτοβολταϊκά, αποθήκες τολ και τα τελευταία χρόνια με τη φαρμακευτική κάνναβη. Ανήσυχα πνεύματα, ασταμάτητοι και ακούραστοι όλοι τους, στηρίγματα μοναδικά.

26. Τον πρώτο καιρό που ήρθα να δουλέψω, από επιλογή μου, δίπλα στον πατέρα μου τσακωνόμασταν συνέχεια και θεωρούσα ότι δε θα συνεννοηθούμε ποτέ. Σήμερα και πάλι μπορεί να τσακωθούμε, αλλά καταλαβαινόμαστε πολύ καλά και συνεννοούμαστε σε πάρα πολύ μεγάλο βαθμό.

27. Δε μου αρέσει καθόλου να μιλάω στο τηλέφωνο. Με κανέναν. Ούτε καν με τον άντρα μου. Στη δουλειά άργησα πολύ να εξασκηθώ σε αυτή τη «δεξιότητα» κι ακόμα δεν είναι το καλύτερό μου.

28. Μου αρέσει να πηγαίνω για δουλειά, αλλά μου αρέσει πολύ περισσότερο να μένω σπίτι με τα παιδιά.

29. Είμαι ενοχική σαν άτομο και πολύ εύκολα νιώθω τύψεις αν πχ μου πουν τα παιδιά μου ότι δε με βλέπουν πολύ, ή αν δεν είναι ευχαριστημένος κάποιος μαζί μου στη δουλειά.

30. Μου αρέσει να με συμπαθούν και νιώθω το χαμόγελό μου μεταδοτικό, οπότε θα μιλήσω όμορφα σε όλους, πάντα και παντού.

31. Μου αρέσει να αυτοσαρκάζομαι και να διηγούμαι αστείες ιστορίες και περιστατικά που μου έχουν τύχει. Το ότι είμαι πολυλογού, βέβαια, δεν είναι κάτι που δε γνωρίζεις για μένα, είναι γνωστό τοις πάσι!!😁

32. Ζαλίζομαι ακόμα και στο μύλο στην παιδική χαρά και στο αυτοκίνητο πάντα όταν κάθομαι στο πίσω κάθισμα.

33. Όταν ήμουν μαθήτρια, φοιτήτρια, ανύπαντρη, δεν ήθελα καθόλου να γυμναστώ. Σήμερα νιώθω χαζή που άφησα τόσο ελεύθερο χρόνο να πάει χαμένος.

34. Μου αρέσουν πολύ τα ισπανικά σαν γλώσσα και μέχρι να κάνω παιδιά ήμουν φανατική τηλεθεάτρια των μεταγλωττισμένων αργεντίνικων σειρών (Milagros, Sos Mi Vida). Ακόμα ακούω τα τραγούδια των σειρών όταν τρέχω.

35. Τρελαίνομαι να τραγουδάω κι αν είχα ωραία φωνή (ώστε να μην ενοχλώ τους γύρω μου!) πιστεύω μόνο θα τραγουδούσα χωρίς να μιλάω!! Η καλύτερη στιγμή μου είναι όταν οδηγώ και βάζω δυνατά τη μουσική που μου αρέσει.

36. Κλαίω πολύ εύκολα, ειδικά από τότε που έκανα παιδιά, και ειδικά με ταινίες που αφορούν σχέσεις γονέων και παιδιών. Κάποιες φορές με συγκινούν ακόμα και διαφημίσεις.

37. Πιο κοντινά μου άτομα θεωρώ την αδερφή μου και τον άντρα μου και πιστεύω δε θα μπορούσα να ζήσω χωρίς την παρουσία τους στην καθημερινότητά μου.

38. Το αγαπημένο μου μέρος σε όλο τον κόσμο είναι το σπίτι μου.

Υποθέτω ότι το μάθημα αυτής της αυτοβιογραφικής «σαλάτας» (😁) είναι ότι η ευτυχία μας πραγματικά εξαρτάται από το να γνωρίζουμε καλύτερα τον εαυτό μας, να εξοικειωθούμε με όσα μας «ξενίζουν», να καταλάβουμε τι πραγματικά θέλουμε στη ζωή μας.

Δε χρειάζεται να παίρνουμε τον εαυτό μας τόσο σοβαρά, ούτε να είμαστε τόσο αυστηροί μαζί του και, φυσικά, ποτέ (να ποτέ) να μη συγκρίνουμε τον εαυτό μας με τους άλλους. Αλλά να μπαίνουμε στη θέση τους όταν χρειάζεται…

Η ευτυχία βρίσκεται βαθιά μέσα σε όλες τις μικρές στιγμές της καθημερινής ζωής (θα το λέω και θα το ξαναλέω).

Είναι η μοναδική προσέγγιση και στάση ως απάντηση στις συνθήκες και στις εκπλήξεις που μας παρουσιάζει η ζωή.

Η ζωή είναι πολύ σύντομη (αλήθεια είναι κι αυτό) για να την ξοδέψουμε ή να βράζουμε μέσα στο θυμό μας και τη δυσαρέσκεια, να λυπόμαστε ή να κάνουμε συγκρίσεις, ή να ανησυχούμε για κάθε μικρό πράγμα που θα μπορούσε να συμβεί κάποια μέρα και γιατί η τύχη δεν επέλεξε εμάς αντί για κάποιον άλλο…

Να μάθουμε να αποδεχόμαστε το ασυνήθιστο ή και φάλτσο «τραγούδι».

Η ζωή συνεχίζεται.

Ας πάμε κι εμείς μπροστά. Να γελάμε με τον άνθρωπό μας, με τους φίλους μας, με τα στραβά μας, ακόμα κι αν έχουμε μεγάλη μύτη ή πεταχτά αυτιά ή δεν μπορούμε να τραγουδήσουμε ούτε ένα στίχο σωστά. Να χαμογελάμε με τα δικά μας λάθη και στα ηθικά κηρύγματα των άλλων, ακόμη κι αν αυτά τα «κηρύγματα» μας επηρεάζουν.

Και να σταματήσουμε να ακολουθούμε αυτοκαταστροφικές συνήθειες που κλέβουν το νόημα της ζωής και της χαράς μας. Ας αφήσουμε αυτές τις αηδίες και να ζήσουμε όπως μας αρέσει.

Να είμαστε χαρούμενοι. Να ανακαλύψουμε τη χαρά κάθε μέρα, τόσο στα μικρά όσο και στα μεγάλα πράγματα. Να προσδιορίσουμε τι είναι σημαντικό στη ζωή μας και να αφιερώσουμε όσο περισσότερο χρόνο μπορούμε, ώστε να καταφέρουμε να κάνουμε όλα αυτά τα δικά μας σημαντικά.

Αν θες να σχολιάσεις οποιοδήποτε μέρος αυτής της «εξομολόγησης», θα ήθελα πολύ να το διαβάσω στα σχόλια παρακάτω!

Γεια σας!! Είμαι η Βάσω, η runnermom, μαμά τριών παιδιών και blogger. Τρέχω και δε φτάνω, κυριολεκτικά και μεταφορικά! Είμαι εδώ για να μιλήσουμε για τα παιδιά μας, για μας τους γονείς, για τρέξιμο, άσκηση, οργάνωση, την ψυχική μας ηρεμία. Για να βρούμε το γέλιο μας, τη χαρά μας, την ισορροπία μας! 🤗